نتيجه اين‌كه « عقيده بعضى از نويسندگان كه مذهب تشيع از بدعت‌هاى عبد الله بن سبأ است ، خيال باطلى است كه از كم‌دانشى آنان پيدا شده است . هركس موقعيت عبد الله بن سبأ را در شيعه بداند و از بيزارى شيعه از او و گفتار و كردارش با خبر باشد و كلمات دانشمندان شيعه را كه همگى از او بدگويى كرده‌اند ديده باشد پى مىبرد كه آن عقيده چقدر نادرست است » . « 1 » شايسته ذكر اين‌كه پاسخ اساسى و حلّى به صاحبان اين ديدگاه آنگاه روشن‌تر مىشود كه بدانيم تشيع اعتقادى حتى با صرف‌نظر از احاديث نبوى كه دلالت بر اثبات مبانى آن داشت ، از پديده‌هايى بود كه توسط برخى از اصحاب سرشناس و قبل از حوادث عصر خلافت عثمان مطرح شده بود . اعتراض و مخالفت برخى از اصحاب برجسته پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نسبت به انتخاب ابو بكر ، با وجود موقعيت اجتماعى براى وى ، و طرح جانشينى براى امام على عليه السّلام در ماجراى سقيفه ، حكايت از آن دارد كه اين دسته امام على عليه السّلام را از ديگران شايسته‌تر مىدانستند . « 2 » مسلم است كه عقيده آنها در باب برترى امام على عليه السّلام صرفا به خاطر قرابت آن حضرت نسبت به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نبود زيرا ديگران نيز از آن بىنصيب نبودند . از طرفى جايگاه اجتماعى آن حضرت نيز نسبت به ديگران برجسته‌تر نبود . از اين‌رو مىتوان گفت باورهاى اين دسته از اصحاب برپايه روابط معنوى و پيوندهاى مذهبى و زمينه‌چينىهاى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله استوار بوده است . « 3 » طبيعى است كه چنين نگاهى به تربيت شده مستقيم پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و دروازه علم حضرتش نمىتوانست به گونه‌اى ناگهانى پديد آيد .

--> ( 1 ) . كردعلى ، خطط الشام ، ج 6 ، ص 251 . ( 2 ) . براى اطلاع بنگريد : يعقوبى ، ج 2 ، ص 124 - 125 ؛ طبرى ، ج 2 ، ص 446 - 449 ؛ ابن ابى الحديد ، ج 6 ، ص 174 - 204 ؛ بلاذرى ، ج 3 ، ص 350 به بعد . ( 3 ) . مواردى از آن را با استناد به منابع كهن بنگريد : غريفى ، ص 34 به بعد .