همچنين گفته شده است : او نخستين كسى بود كه وجوب اعتقاد به امامت على را مطرح كرد . امروزه اين گروه منقرض شده‌اند و ديگر كسى كه به توقف امامت در على عليه السّلام معتقد باشد ، وجود ندارد . « 1 » ابو الحسن اشعرى نيز از معاصران ابو حاتم به گونه كم‌رنگ‌ترى به معرفى ابن سبأ پرداخته و به اين اشاره كه اصحاب ابن سبأ معتقدند كه على نمرده و قبل از قيامت به دنيا مراجعت مىكند ، اكتفا كرده است . نقد و بررسى ملاحظه شد كه اين نويسندگان به گردآورى گزارش‌هاى مختلف و متناقض دربارهء ابن سبأ پرداخته‌اند . حقيقت اين است كه اگر بخواهيم اين گزارش‌ها را ملاك بررسى ديدگاه‌هاى ابن سبأ قرار دهيم با سخنان متناقضى روبرو هستيم . براساس اين گزارش‌ها ، ابن سبأ كسى بود كه مىگفت ، على هم خدا است و هم امامى مفترض الطاعه و از طرفى ديگر امام غايبى است كه بعد از ظهورش زمين را پر از عدل‌وداد و عرب را رهبرى مىكند . طبيعى است كه پذيرش خدايى او با امامت و قائم بودن او سازگارى ندارد . بنابراين دسته گزارش‌ها فرد مزبور گاهى مدعى رجعت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است و گاهى رجعت على عليه السّلام . آغاز و انجام و چگونگى برخورد با وى و سرنوشت نهايى او نيز روشن نيست . جريان و نقش فكرى و سياسى ابن سبأ در منابع دست اول و كهن تاريخى مانند كتاب‌هاى واقدى ، ابن سعد ، يعقوبى و بلاذرى نيامده است و مورخانى كه بيشتر از همه - البته براساس گزارش‌هاى سيف بن عمر - بدان بال‌وپر داده و نقش او را برجسته كرده‌اند ، طبرى از هم‌عصران ابو حاتم و نوبختى و در پى او ، ابن عساكر و ذهبى هستند . علاوه بر برخى از منابع تاريخى و رجالى و فرقه‌شناسى ، در روايات اهل بيت نيز از وجود فردى به نام ابن سبأ و ديدگاه‌هاى غلوآميز وى نسبت به امام على عليه السّلام و كشته‌شدن او به دست

--> ( 1 ) . آقانورى ، على ، گرايش‌ها و مذاهب اسلامى در سه قرن نخست هجرى ، ص 149 .