على آقا نورى

141

خاستگاه تشيع وپيدايش فرقه هاى شيعه در عصر امامان ( فارسى )

آسمانى بودن حق رهبران خود مىباشد . بنابر تحليل صاحبان اين عقيده ، ايرانيان پس از سقوط شاهان ساسانى اسلام را پذيرفتند و تحت سيطره اسلام و مسلمانان قرار گرفتند امّا باورهاى ديرينه خود مبنى بر رابطه عبد و مولى و نگاه تقدس‌آميز به همراه سرسپردگى به شاهان را بر على عليه السّلام و فرزندان وى منطبق كردند و سپس فرهنگ خود را به برخى از مسلمانان انتقال دادند . رابطه خانوادگى و ازدواج حضرت امام حسين عليه السّلام با يكى از زنان سرشناس و شاهزادگان ايرانى و تولد امام على بن الحسين عليهما السّلام و انتساب نسل امامان شيعه عليهم السّلام نيز موجب تقويت روابط عاطفى آنان با اهل بيت و مزيد بر علت شد . « 1 » برخى از آنان پا را فراتر از اين گذاشته و بر آن هستند كه ايرانيان با توجه به دشمنى و رقابتى كه با اسلام و حاكمان اسلامى در آن روزگار داشتند ، كوشيدند تا با پناه‌جويى به اهل بيت و استفاده از محبوبيت ايشان و به طرح رهبرى آنها انتقام خود را از مسلمانان بگيرند . « 2 » جالب‌تر اين‌كه حتى برخى عبد الله بن سبأ يهودى را با اين توجيه كه وى اهل يمن ( از توابع ايران آن زمان ) بوده ، واسطه انتقال چنين فرهنگى به حساب آورده‌اند . « 3 » اين در حالى است كه از نگاه عده‌اى عبد الله بن سبأ عموما در نقش منتقل‌كننده افكار يهودى شناخته شده است . در اينجا براى نمونه نظريه دو نويسنده اهل سنت را ارائه مىكنيم . احمد امين با وام‌گيرى از اين سخنان ، نظر خود را چنين بيان داشته است : از چيزهايى كه به عقايد دينى ايرانيان قديم بستگى دارد و در پاره‌اى

--> ( 1 ) . علاوه بر منابع مورد اشاره بنگريد : وائلى ، ص 64 - 71 ؛ قفارى ، همان ، ص 84 - 86 . مصادر كهن آن را در اين دو منبع بنگريد : ابن حزم ، همان ، ج 2 ، ص 115 ، مقريزى ، همان ، ج 2 ، ص 362 . البتّه برخى از پژوهشگران به بررسى اسناد تاريخى اين ادعا پرداخته و داستان اين ازدواج را ساختگى مىدانند . ( نك : جعفر شهيدى ، زندگى على بن الحسين عليه السّلام ، ص 7 - 27 ) مرحوم شهيد مطهرى نيز در اين داستان ترديد كرده است . ( نك : مجموعه آثار ، ج 14 ، ص 113 - 125 ) . ( 2 ) . قفارى ، ج 1 ، ص 84 . ( 3 ) . وائلى ، ص 70 به نقل از القاموس الاسلامى ، ج 2 ، ص 222 .