على آقا نورى
142
خاستگاه تشيع وپيدايش فرقه هاى شيعه در عصر امامان ( فارسى )
از مسلمانان اثر گذارده ، آن است كه ايرانيان به پادشاهان خود چنان مىنگريستند كه گويا آنان موجوداتى آسمانى و الهى ( داراى فره ايزدى ) هستند و خدا آنان را براى پادشاهى و فرمانروايى برگزيده و سرورى را به آنان اختصاص داده و ايشان را به روح خود تأييد كرده است از اينرو آنان سايهء خدا در زمين هستند . . . پس عقيده شيعه دربارهء على و فرزندانش همان عقيده پدران و نياكان نخستين آنان دربارهء پادشاهان ساسانى و دوگانهپرستى ايرانيان است و رافضيان از آن عقايد الهام گرفتهاند . « 1 » البتّه وى در جاى ديگرى از كتابش بر آن است كه تشيع به معناى بسيط آن ، يعنى اعتقاد به برترى على ، قبل از اسلام آوردن ايرانيان وجود داشت اما بعدها آنان بيشترين تأثير را در تفكر شيعى به جا گذاشتند . « 2 » ابو زهره نيز همانند وى تفكر شيعى را با استناد به گرايش بيشتر و عميقتر ايرانيان به تشيع ( در مقايسه با ديگران ) متأثر از افكار ايرانيان دربارهء وراثت و سلطنت ، دانسته است . « 3 » دكتر حسن ابراهيم هم بعد از نقل سخن يكى از مستشرقان در اينباره به تأييد آن پرداخته است و مىگويد : « اين نظريه ، يك عقيده سياسى بوده است كه ايرانيان در آن اختلافى نداشتهاند و آن اين بوده است كه فقط علويان حق گذاردن تاج را دارند و اين از جهت اختصاصات و امتيازات دو جنبهاى است كه در آنان وجود دارد ، زيرا آنان از طرفى وارث ساسانيان هستند به سبب انتساب به مادرشان شهربانو شاهزاده خانم ايرانى دختر يزدجرد آخرين پادشاه ساسانى و از طرف ديگر امامان به حق ، رؤساى دين هستند » . « 4 »
--> ( 1 ) . احمد امين ، فجر الاسلام ، ص 111 . نويسنده در اين كتاب ، تأثير عقايد دينى و فرهنگ ايرانيان را بر مسلمانان به تفصيل بررسى كرده است . ( 2 ) . همان ، ص 277 . ( 3 ) . ابو زهره ، تاريخ المذاهب الاسلامية ، ص 41 . ( 4 ) . الفاطميون فى مصر ، ص 67 .