نقاشيهاى ناصر الدينشاه ناصر الدين شاه به هنر نقاشى و طراحى علاقه‌مند بود و گاهى در مواقع بيكارى به طراحى با قلم آهنى مىپرداخت . قطعات طراحى او در مجموعه‌ها و نزد بعضى از خاندانهاى قديم موجودست و از جمله طراحىهايى است كه كنار صفحات كتاب‌هاى خود كرده است و مقدارى از آنها در كتابخانهء ملى نگاه‌دارى مىشود . « 1 » قديمىترين طرح ديده شده از سال 1266 ( دو سال پس از به سلطنت رسيدن ) است . تعدادى از طراحيها و نقاشيهاى كار او در مجله‌ها و كتابها چاپ شده و درينجا ابتدا آنچه را كه خود به تفاريق در مجلهء راهنماى كتاب و سپس ديگران در مراجع ديگر چاپ كرده‌اند براى آنكه يك جا در دسترس باشد با مطالبى كه دربارهء آنها نوشته شده است تجديد طبع مىكنم . - 1 - طراحيهائى كه در مجلهء راهنماى كتاب چاپ كرده‌ام 1 ) طراحى از صورت قاسم خان والى . اصل آن متعلق به مرحوم حسنعلى غفارى معاون الدوله بود و در مجلهء راهنماى كتاب 9 ( 1345 ) : 213 چاپ شده است . 2 ) طراحى از صنيع الدوله ( محمد حسن خان اعتماد السلطنه ) از سوى پشت . اصل آن متعلق به آقاى دكتر محمد مقدم است و ايشان از راه لطف در اختيارم گذاردند و در « روزنامهء خاطرات اعتماد السلطنه » ( تهران ، 1345 ) طبع شد و نيز در مجلهء راهنماى كتاب 9 ( 1345 ) : 213 و صفحهء خارج از متن . ناصر الدين شاه خود در كنار آن نوشته است : « صورت صنيع الدوله است كه روز 19 رمضان در . . . نياوران كشيده شده . من روزه نيستم . صنيع الدوله مسودهء روزنامهء فرنگستان ثانيا مىخواند كه انشاء الله بايد چاپ شود . . . چى باشى ، حسنعلى خان جرنيال ( ؟ ) هستند . اصل روزنامه دستش است . سنهء 95 پارس ئيل . 3 ) طراحى از بز كوهى . اصل آن متعلق به مرحوم سرهنگ جهانگير قائمقامى بود و در راهنماى كتاب 9 ( 1345 ) : 353 چاپ شده است .

--> ( 1 ) - يادداشت حاشيهء صفحهء 799 ديده شود .