محمد حسن خان اعتماد السلطنه

483

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

بود به مناسبت نام كيومرث كه داشت و كيومرث نام اولين پادشاه داستانى ايران است . نخستين خديوى كه كشور گشود * سر پادشاهان كيومرث بود پس از مرگ فتحعلى شاه از طرفداران على ميرزاى ظل السلطان شد ولى با غلبهء محمد شاه به حضرت عبد العظيم رفته پناهنده شد و بعدا براى عذرخواهى به حضور شاه رفت و در همان برخورد اول توقيف و به دربند شميران فرستاده شد و تحت نظر قرار گرفت . اندكى بعد توانست فرار كند و از راه كردستان به بغداد برود و از آنجا به مكه و شامات رفت و چون حضور اين قبيل شاهزادگان در خاك عثمانى باعث نگرانى دولت بود اجازهء بازگشت به او دادند و شاهزاده عفو شد . در 1262 مأمور بردن الله قلى خان ايلخانى به عراق ، يعنى مأمور تبعيد او شد . در اوايل سلطنت ناصر الدين شاه به ايلخانيگرى ايل قاجار منصوب و از اين جهت ملقب به ايلخانى گرديد . در 1275 با حفظ سمت حاكم مازندران و گرگان نيز شد و به لقب ملك‌آرا كه قبلا متعلق به محمد قلى ميرزاى برادرش بود ملقب گشت . در اين سمت پسرش هوشنگ ميرزا از او نيابت مىكرد و خود كيومرث ميرزا در سلك وزراى دار الشوراى كبرى بود . در 1281 حكومت بروجرد به او داده شد و پسرش از او نيابت مىكرد . در 1283 حاكم استرآباد شد و در 1288 مقام سركشيكچىگرى يافت و در سال بعد در شصت و پنج سالگى درگذشت و لقب او به عباس ميرزا برادر ناصر الدين شاه داده شد . عين الملك ، شير خان ( ص 41 - ص 17 چاپ اول ) پسر سليمان خان معروف به خان خانان برادر تنى مهدعليا كه در 1270 به لقب اول يعنى عين الملك ملقب گرديد و پس از نصر الله خان عم خود مدت ده سال خوانسالار يعنى ناظر آشپزخانه ناصر الدين شاه بود . در سال 1275 پس از عزل ميرزا آقا خان نورى ، عزة الدوله از ميرزا كاظم خان نظام الملك طلاق گرفت و به عقد شير خان كه پسر دائيش بود درآمد و در سال 1279 علاوه بر سمت خوانسالارى به حكومت مازندران گرگان و استراباد هم منصوب شد و برادرش محمد على را از طرف خود بدان سامان فرستاد كه مصطفى خان افشار بهاء الملك پيشكارى و وزارت او را داشت . در سال 1280 منصب ايلخانيگرى ايل قاجار هم به مناصب او اضافه شد و دو سال بعد سردار قشون مازندران و گرگان و گيلان گشت و در سال بعد به لقب اعتضاد الدوله ملقب گشت و علاوه بر مشاغل مذكور در فوق ادارهء امور حكومتى قزوين ، خوزستان و محلات هم به او محول شد . در 1284 به حكومت استراباد نيز منصوب شد و حكومتهاى مازندران ، شاهرود