محمد حسن خان اعتماد السلطنه

727

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

كبريت فرنگى ( ص 153 - ص 112 چاپ اول ) سابقا مرسوم بود كه باريكه‌هاى نى را در گوگرد مذاب مىزدند و چون سر آن خشك مىشد هنگام افروختن آتش آن را نزديك آتش مىبردند و روشن مىكردند و خودبه‌خود يا بر اثر كشيدن به چيزى قابل روشن شدن نبود . افتتاح دار الترجمهء خاصه در دربار ( ص 155 - ص 113 چاپ اول ) دستور تأسيس اين دار الترجمه در تاريخ دوشنبه 12 ذى الحجه 1300 صادر شد ( خاطرات اعتماد السلطنه ، ص 290 ) ولى پيش از آن هم در وزارت خارجه چند تن به عنوان مترجم كار مىكردند و تحت نظر وزير دول خارجه بودند ، در صورتىكه اين دار الترجمه را شاه تحت نظر اعتماد السلطنه مقرر كرده بود و از اين جهت ميرزا سعيد خان وزير دول خارجه با آن مخالفت داشت ، ولى به هر صورت دستور شاه اجرا و دار الترجمه روز سه‌شنبه 20 ذى الحجه افتتاح شد ( خاطرات اعتماد السلطنه ص 291 ) و به موجب فرمان شاه همهء مترجمين مىبايست در آنجا كار كنند ( همان مرجع ، ص 294 ) . مخارج آن را ماهى صد تومان تعيين كرده بودند ولى گويا از طرف دولت پرداخت نشد ( همان مرجع ، ص 394 ) . زيرا اعتماد السلطنه در 1310 ضمن شكايتى به شاه مىنويسد كه سالى يك هزار تومان از جيب خودم مخارج دار الترجمه مىكنم و ده سال است متحمل اين مخارج بلا عوض هستم و البته متجاوز از هزار كتاب و كتابچه در اين مدت دادم ( خاطرات اعتماد السلطنه ، ص 963 ) و از اينرو برمىآيد كه دار الترجمه بالنسبه خوب كار مىكرده است و بعدها كه اعتماد السلطنه وزير انطباعات شد رياست دار الترجمه به ميرزا محمد حسين فروغى رسيد كه زير نظر اعتماد السلطنه كار مىكرد . اسامى اجزاى دار الترجمه در ضمائم كتابهاى دولتى اعتماد السلطنه و من جمله اين كتاب هست . دكتر طرنس امريكائى ( حفر چاه ) ( ص 155 - ص 114 چاپ اول ) عضو سفارت آمريكا در ايران بوده و ظاهرا اسبابى هم آورده بوده است ، ولى حين عمل مته در چاه شكست و چون رفع اشكال مستلزم مخارجى بود دنبال نشد . افتتاح دار الفنون تبريز ( ص 157 - ص 115 چاپ اول ) در سال 1275 مدرسه‌اى به سبك دار الفنون كه جنبهء نظامى آن غلبه داشت در