محمد حسن خان اعتماد السلطنه
722
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
راضى نبود . ( خاطرات اعتماد السلطنه ، ص 803 ) از مسائلى كه در اين مجلس مطرح شد تحقيق اعمال امير خان سردار بود با اوج لاريجان كه سروصدائى از آن برخاسته بود ( خاطرات اعتماد السلطنه ، ص 809 ) ولى به قول امين الدوله موافق انتظار شاه نتيجه و ثمرى ظهور نكرد . ( خاطرات امين الدوله ، ص 67 ) در 1293 اعضاى مجلس از اين قرار بودند : اعتضاد السلطنه ، حسام السلطنه ، نصرت الدوله ، حاجى ظهير الدوله ، ناصر الملك ، حاجى دبير الملك ، حسنعلى خان امير - نظام ، نصير الدوله ، امين لشكر ، مخبر الدوله ، امين الملك ( امين الدولهء بعدى كه مدير مجلس بود ) ، ميرزا محمود خان منشى اسرار و كاتب مجلس ( منتظم ناصرى ج 3 ص 340 ) كفات رجال و عدول عمال ( ص 144 - ص 106 چاپ اول ) متأسفانه خالى از جنبهء تبليغ نيست . عمال يا حكام اغلب مردمان ظالم بىكفايت طماعى بودند كه فقط در فكر جمع مال بودند و واحد كالف آنها ظل السلطان - پسر شاه - بود . سوارهء قزاق ( ص 148 - ص 109 چاپ اول ) در 1296 كه شاه از سفر فرنگ بازگشت به ظاهر در قفقاز و ايران از لباس نظامى و ترتيب قزاق روسى خوشش آمد و خواست براى كشيك مخصوص خود دسته قزاقى به ترتيب روسيه تشكيل دهد ، اما در واقع با فشار دولت روسيه كه از مسافرتهاى شاه به اروپا و استخدام مستشاران خارجى بخصوص افسران اطريشى نگرانى داشت ، اين عمل بر دولت ايران تحميل شد تا سفارت روس هميشه يك دسته مأمور اجراى مسلح به خرج دولت ايران در اختيار داشته باشد . منتهى از زرنگى شاه اسم آنها را « كشيك مخصوص » گذاردند كه ولو بهطور موقت هم باشد در ساير قسمتها نفوذ نكنند و قلمرو عمل آنها محدود باشد . بههرحال بنا به خواهش شاه چهار صاحبمنصب ارشد و پنج صاحبمنصب جزء روسى مأمور تشكيل يك دسته قزاق پانصد نفرى در « ركاب مبارك » شدند . اولين فرمانده قزاقخانه كلنل دومانتوويچ بود و برحسب قراردادى كه بعدا امضاء شد حكم و اختيار عده مزبور منحصر به شخص شاه بود . قزاقخانهء بعدى هم از حيث عدد و هم اختيارات و امتيازات وسعت پيدا كرد و البته در آنجا اصل اطاعت از روسيه بود و هركس با ميل روسها مخالف بود فورا عزل مىشد و اين سبب شد كه بدترين و فرومايهترين اشخاص در قزاقخانه بمانند و تربيت شوند و هيچوقت از عدهء قزاقخانه اطلاعى به