چه خود آنها تنها نمىتوانستند سهمى از آن ببرند ، لكن ذينفع شدن انگليس و روس آنها را در چنين وضعى قرار داد و آنها نيز شش قرارداد در اين زمينه‌ها با دولت ايران منعقد ساختند و البته در اين قراردادها چون دو دولت اول زورمند بودند و ايران ضعيف نفع از آن دو دولت بود و مثل همه قراردادهاى ديگر زيان از آن ايران . در امر تلگراف ايران اعتضاد السلطنه و مخبر الدوله خيلى تأثير داشتند . اولى در پايه‌گذارى تلگراف در ايران و دومى در ادامه و ادارهء آن‌كه حتى براى او و فرزندانش به صورت امتياز خانوادگى درآمده بود . اعتضاد السلطنه در مدت تصدى خود مدتى تلگراف را در مقاطعه داشت و هم او بود كه سى تن از محصلين ايران را براى يادگرفتن امور تلگراف به تفليس فرستاد كه مشهورتر از همه ميرزا جواد خان سعد - الدوله بود . اولين محل تلگراف‌خانه در جنوب خيابان خيام كنونى ( جليل آباد سابق ) و پشت ارگ بود روبروى بازار گلوبندك . از ميان مستخدمين خارجى تلگراف در ايران مشهورتر از همه سرهوتوم شيندلر است . مهمترين استفادهء دولت از تلگراف گرفتن اخبار روزانه از شهرستانها بود كه همين امر براى رؤساى تلگراف امتيازى ايجاد كرده بود « 1 » و مهمترين استفاده مردم قطع نظر از ارتباط ، تحصن جستن در تلگرافخانه بود كه بخصوص در اواخر قاجاريه خيلى معمول شده بود . دولت ايران يازده سال پس از ايجاد تلگراف در 14 رمضان 1285 وارد اتحاديهء بين‌المللى تلگراف شد . اما تلگراف ايران هم‌چون يك پديدهء علمى و فنى مربوط به تمدن جديد مغرب بود در ايران ترقى چندان نيافت و نتوانست پابه‌پاى ممالك اروپا پيش برود و وسيله‌اى بود براى رفع احتياج و اعمال نفوذ خارجيان و رفع احتياج ايرانيان در حدود شرايط محل . براى اطلاع مفصل از تلگراف در ايران رجوع شود به سالنامه‌ها و انتشارات رسمى تلگراف ، تاريخ پست و تلگراف و تلفن تأليف آقاى حسين پژمان بختيارى ، تاريخ روابط سياسى ايران و انگليس محمود محمود ، ايران و قضيهء ايران از كرزن ترجمهء آقاى غلامعلى وحيد مازندرانى ، گنج شايگان تأليف آقاى جمال‌زاده ، رسالهء خطى تلگراف و مسافرت در ايران ، مرآت البلدان جلدهاى 2 و 3 - رسالهء خطى سفرنامهء تلگرافچى در مجلهء فرهنگ ايران‌زمين چاپ شده است . افتتاح چراغ گاز ( ص 130 - ص 93 چاپ اول ) در سفر دوم فرنگ شاه ميل كرد كه در طهران چراغ گاز ايجاد شود . قرار شد

--> ( 1 ) . رؤساى تلگراف معمولا در حكم « خبرچى » بودند و مكلف به آنكه هرگونه اتفاقى را فورا به مركز اطلاع بدهند و به اين ملاحظه حتى حكام نسبت به آنها ملاحظاتى داشتند . ( ا . ا . )