محمد حسن خان اعتماد السلطنه

688

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

گويا از بستگان ميرزا سيد كاظم و از علماى درجه دوم طهران بوده است . مرحوم جلوه را دربارهء او سخنى لطيف و حكمت‌آميز است . مدرسهء سعديه ( ص 121 - ص 87 چاپ اول ) معروف به مدرسهء قنبر على خان و واقع در محلهء يهوديها پشت خيابان سيروس از طرف شرق خيابان . حاج ملا على كنى - رباط خاتون آباد ( ص 121 - ص 88 چاپ اول ) از علماى بسيار متنفذ و معتبر و ثروتمند طهران در زمان ناصر الدين شاه و متولد 1220 هجرى قمرى كه در بيست سالگى پس از طى مقدمات علمى در وطن خود عازم عراق شد و نزد سيد ابراهيم قزوينى صاحب ضوابط و شيخ محمد حسن سدهى صاحب جواهر به تحصيل پرداخت . در 1244 به علت بروز طاعون در عراق مدتى به مسافرت پرداخت و دوباره به عتبات بازگشت تا درجهء اجتهاد يافت ، آنگاه به عزم زيارت حضرت رضا ( ع ) به ايران آمد و در طهران متوطن شد و او را با دولت ناصرى موافقتى به‌هم رسيد و قدرت و نفوذ بسيار يافت ، بطورى كه در دستگاههاى دولت صاحب امر و نهى شد ( خاطرات اعتماد السلطنه ، ص 159 ) ، حتى واعظ فاضل و مشهورى مثل مرحوم حاجى ملا اسمعيل سبزوارى را چون حاجى با او مخالف بود از طهران تبعيد كردند و به تبريز فرستادند و تا حاجى زنده بود نتوانست به طهران برگردد و پس از فوت او برگشت ( خاطرات ، ص 693 ) . حاجى با حاجى ميرزا حسين خان سپهسالار مخالف بود و او را تكفير كرد و قهرا در برانداختن او هم مؤثر واقع شد . ثروت حاجى را با آنكه از ابتداى زندگى تنگدست بود سه كرور نقد و ملك تخمين كردند ( خاطرات ، ص 681 ) . در 1288 كه قحطى سختى در ايران روى داد وى گندم املاك خود را خروارخروار مىفروخت تا مرتبا از ترقى قيمت استفاده كند و تا خروارى شصت و چهار تومان فروخت و بهانهء او اين بود كه مال صغير است ، در حالى كه گويا پيش از آن گندم در ايران خروارى بيست و پنج ريال تا سه تومان بوده است ( خاطرات و خطرات ، ص 4 چاپ دوم ) . حاجى ميرزا حسين خان سپهسالار هم در يكى از نامه‌هاى خود صريحا به شاه مىنويسد كه حاجى ملا على و معير الممالك نظام الدوله عامل گرانى گندم هستند ( سپهسالار اعظم ، ص 108 - عصر بيخبرى ، ص 44 ) . علاوه بر اين حاجى از مخالفين جدى آزادى بود و آن را صريحا به شاه نوشته