محمد حسن خان اعتماد السلطنه

513

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

سالگى در طهران درگذشت و در قم در مقبرهء خانوادگى به خاك سپرده شد . صاحب اختيار مردى بود نيكنفس و بلندنظر كه صباحت‌منظر و سماحت‌طبع را هردو باهم داشت و جز يك دختر اولادى نداشت كه آن هم زن آقاى حسنعلى غفارى معاون الدولهء كنونى گرديد . امين السلطنه ، محمد على خان ( ص 43 - ص 20 چاپ اول ) داماد آقا ابراهيم امين السلطان و بعدا داماد مظفر الدين شاه و مردى عامى بود . در دورهء صدارت و قدرت ميرزا على اصغر خان اتابك رياست صندوقخانهء دربار با چند شغل ديگرى به وى داده شد . در ابتدا از غلام بچه‌هاى اندرون و بعد غلام بچه‌باشى شد . در 1288 زيندارباشى بود كه لقب امين السلطنه به او داده شد . در سفر اول شاه از ملتزمين ركاب بود و پس از بازگشت رابط شاه و مجلس شوراى دولتى گرديد . در 1293 جامه‌دار خاص شاه شد و در 1294 علاوه بر رختدارى متصدى مخزن تداركات عسكريه نيز گشت . در سفر دوم شاه به اروپا ( 1295 ) نيز جزو ملتزمين ركاب بود و پس از بازگشت به رياست ادارهء صندوقخانه سلطنتى رسيد . در سفر سوم هم همراه شاه به اروپا رفت ولى از ورشو اجازه گرفت كه به حج برود . وى مدتى هم به‌جاى آقا على امين حضور محصل بقاياى حكام گرديد . در 1321 براى بار دوم وزير بقايا و محاسبات ماليه شد . امين السلطنه در سال 1340 هجرى قمرى در حدود نود سالگى در تنگدستى درگذشت و در مقبرهء اتابك در قم مدفون گرديد . از نظر اخلاقى گويا تعريفى نداشته ولى اهل دعا و قرآن خواندن بوده است . از آثار او ساختن ضريح پولادى براى دور قبور ائمهء بقيع است كه امروز به كلى خراب شده و به صورت بدترين و كثيف‌ترين نقاط دنيا درآمده است . قسمتهائى از اين ضريح گويا امروز نردهء ديوار قبرستان حمزه است در احد . امين حضور ، آقا على آشتيانى ( ص 43 - ص 20 چاپ اول ) از پيشخدمتهاى شاه كه در 1284 به اين لقب ملقب شد و در 1286 امور احتساب طهران كه مهمترين عمل آن تنظيف كوى و برزنها بود به او محول گشت . در 1288 خازن صرف شاه گرديد و ادارهء باغهاى سلطنتى نيز به وى سپرده شد . در 1293 حكومت كاشان نيز علاوه بر مشاغل او گشت .