محمد حسن خان اعتماد السلطنه

512

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

خلوت ملقب شد . و در شوال 1299 به اقبال الدوله ملقب گرديد . ابتدا از عملهء خلوت و از پيشخدمتهاى شاه بود و بعد به‌جاى پدر امين خلوت گرديد و در 1288 تفنگدار - باشى گرديد . در سفر اول ناصر الدين شاه جزو ملتزمين ركاب بود و در 1294 رياست عملهء - خلوت به او واگذار شد و بعد متصدى امور خالصات طهران شد . در 1305 به‌جاى محمد مهدى خان اعتضاد الدوله حاكم كاشان شد و در سال بعد به طهران احضار گشت . در 1310 وزير كل خالصات ديوانى گشت . در 1316 به حكومت كرمانشاه منصوب شد و در 1322 مدتى وزارت قورخانه به او داده شد . در 1327 حكومت اصفهان را داشت و چون بختياريها آن شهر را گرفتند به قونسولخانهء انگليس پناهنده شد و پس از گرفتن تأمين به طهران آمد . وى از اعاظم دربار ناصر الدين شاه ، مظفر الدين شاه ، محمد شاه و احمد شاه بود و داماد عمويش فرخ - خان ، اما اولاد نداشت . چون در 1342 هجرى قمرى در هشتاد و هفت سالگى درگذشت ثروت او به برادرش ( صاحب اختيار ) رسيد . اقبال الدوله در مقبرهء فرخ خان امين الدوله در قم مدفون است . وى اهل سوارى و شكار و شطرنج‌باز ماهرى بود . امين خلوت ( وزير مخصوص - صاحب اختيار ) ، غلامحسين خان ( ص 43 - ص 20 چاپ اول ) برادر اقبال الدوله متولد 1276 هجرى قمرى . در آغاز حال مثل پدر و برادر از عمله خلوت ناصر الدين شاه بود . در 1299 ملقب به امين خلوت شد و در 1301 تفنگدارباشى و در 1307 كه منشى حضور نيز بود به رياست عملهء خلوت رسيد و در 1309 ملقب به وزير مخصوص گرديد . در 1314 اندك مدتى وزير دربار گشت و از 1317 تا 1320 وزير عدليه بود . در 1324 تا 1325 هم مدتى حاكم طهران بود . در اوايل مشروطيت كه عناوين وزارت افتخارى ملغى شد وى به « صاحب اختيار » و پسرعمويش مهدى خان ( وزير همايون ) به « قائم مقام » ملقب شد . در 1325 والى فارس شد . اين مأموريت او سه ماه بيشتر طول نكشيد اما بعدا دوبار والى فارس ، يك بار والى كرمان و يك بار هم والى خراسان شد . در دورهء نايب السلطنگى محمد على ميرزا صاحب اختيار همه‌كارهء دربار بود و چون با ميرزا حسن خان مستوفى خيلى دوست بود در سالهاى 1332 و 1333 در دو كابينهء او وزير جنگ شد و يك بار نيز رئيس دفتر مخصوص احمد شاه گرديد . وى زمان شش پادشاه را درك كرد و در فروردين 1326 هجرى قمرى در نود -