سفرنامه فرخ خان به اروپا به نام مخزن الوقايع « * » . آقاى معاون الدوله دو پسر دارد كه يكى از آنها را به نام جد خود ناميده است . براى شرح‌حال مفصل فرخ خان رجوع فرمائيد به مقدمهء مخزن الوقايع و مجلهء وحيد از شمارهء دى 1344 به بعد و به مجموعهء اسناد او طبع كريم اصفهانيان و قدرت الله روشنى زعفرانلو و نيز به كتابچهء خاندان غفارى تأليف حسن نراقى چاپ شده در فرهنگ ايران‌زمين جلد بيستم . امين خلوت ، ميرزا هاشم خان ( ص 43 - ص 20 چاپ اول ) برادر پدرى و مادرى فرخ خان امين الدوله و پدر اقبال الدوله و صاحب اختيار از جمله عملهء خلوت بود و در 1272 كليهء محاسبات تلگراف جديد التأسيس زير نظر او قرار گرفت و او محمد ابراهيم خان صديق الممالك « * * » شيبانى را به معاونت خود گرفت و علت اينكه در ميان محصلين و كاركنان تلگرافخانه در آن زمان كاشانى زياد وجود دارد همين است . در 1278 كه رياست ادارهء صرف جيب شاه را داشت ملقب به امين خلوت گرديد . در دورهء صدارت ميرزا محمد خان سپهسالار قاجار او و برادرش فرخ خان از مخالفان صدراعظم به قلم رفتند . زيرا فرخ خان در مظان انتخاب به صدارت بود و به سعى سپهسالار از دربار اخراج و به كاشان تبعيد شد ( 1283 ) . پس از عزل سپهسالار دوباره به سر كار خود برگشتند . صاحب ترجمه در اين موقع رئيس تفنگداران خاصه و رئيس عمله خلوت بود . در 1284 امور حكومت فيروزكوه و در 1288 امور حكومت شاهرود و بسطام و يزد و اندكى بعد حكومت كاشان زير نظر وى قرار گرفت و نيز در همين سال از اجزاء مجلس دار الشوراى كبرى دولتى نيز شد . چون فرخ خان درگذشت لقب او يعنى امين الدوله به ميرزا هاشم خان صاحب ترجمه داده شد و به منصب وزارت حضور نايل گشت و شش سال بعد درگذشت و در قم مدفون گشت ( 1294 ) . ميرزا هاشم خان شوهر خواهر فتح الله خان شيبانى ( شاعر معروف ) بود . اقبال الدوله ، ميرزا محمد خان ( ص 43 - ص 20 چاپ اول ) فرزند ميرزا هاشم خان امين الدوله در 1264 به دنيا آمد و در 1288 به امين -

--> ( * ) مخزن الوقايع تأليف حسين سرابى ، با مقدمه‌هاى ايرج افشار و حسين محبوبى اردكانى به كوشش كريم اصفهانيان و قدرت الله روشنى ( تهران ، 1344 ) . - مجموعهء اسناد و مدارك فرخ خان امين الدوله كه تاكنون پنج جلد چاپ شده است ( 1346 - 1357 ) و آقايان كريم اصفهانيان و قدرت الله روشنى و على اصغر عمران آنها را فراهم ساخته‌اند و مرحوم محبوبى اردكانى بر آن كار اشراف داشت و من هم مقدمه‌اى بر جلد اول آن نوشته‌ام . ( * * ) مرحوم محبوبى به سهو القلم « صديق الملك » نوشته است .