محمد حسن خان اعتماد السلطنه
302
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
طب فرنگى پرداخته و اينك بالوراثة و الاستحقاق از معتبرين اطباء حضور مهر ظهور همايونى است و نژاد ميرزا احمد ابا به شيخ زاهد گيلانى و اما به حكيم مؤمن تنكابنى مىرسد . ميرزا اسمعيل مجد الادباء منشىباشى كل مملكت خراسان در ادبيات و عربيات و كليهء مواد منشئات و ترسلات مشهور است و مسلم جمهور و هم از فن حساب و خط تحرير حظى خطير يافته . آقا شيخ على يزدى از اجلهء علماء مجاورين كربلا و مرجع احكام و مرافعات است ، و فى التاريخ در جاى عالم ربانى فاضل اردكانى عليه الرحمه امامت جماعت دارد . آقا ميرزا باقر يزدى از اجلهء فضلاء مجاورين كربلا . العارف الربانى الفقير محمد على الخبوشانى از مشاهير مرتاضين و معاريف متصوفه است . در خارج شهر خبوشان زاويهء تاريك دارد و در آنجا منقطعا عن الخلق به تصفيه و تحليه مشغول مىباشد . و اينك بيست و شش سال تمام است كه او معتكف آن مقام است و صحبتش هم در آن صومعهء پاك مكرر ادراك شده . الحق از ولايت به مقامى بسيار سامى نايل گرديده است و به منزلتى سخت رفيع از مدارج انسان كامل رسيده و مقام مكاشفهاش از فرط تحقق به سرحد شهود كشيده . از ترجمهء مباركهاش نيز لختى در جلد اول « مطلع الشمس » مسطور ساختهايم ، ادام الله فيوضه و بركاته . قلندر شاه از مشاهير صوفيه بود . لنگر و قبرش در قريهء ونك شميران مىباشد ، و مرحوم ميرزا يوسف صدر اعظم آشتيانى كه آن اساس را بانى است خود نيز در كنار وى آسوده . ملا عبد الصمد واعظ قزوينى به زبانآورى مسلم و در گريانيدن مسلط بود . سيد جمال الدين اسدآبادى در علوم عتيقه و فنون جديده مقامى بلند يافته ، مردم ايران را به وجود وى جاى افتخار است . علوم شرعيه را در قزوين تحصيل كرد و به طهران آمد و مدتى در افغانستان و هندوستان گذرانيد و به اسلامبول رفت و از آنجا به مصر شد . گروهى از دانشپژوهان جامع ازهر بر وى تلمذ مىكردند و بسيارى از روزنامجات ديار مصريه را فى الحقيقة وى در تحت افادت و بلاغت آورد . پس بموجبى به اروپا رفت و در پاريس جريدهء « عروة الوثقى » را ايجاد كرد و