محمد حسن خان اعتماد السلطنه

288

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

آقا محمد على اصفهانى مذهب و شاعر بود و به اجماع معاصرين در صنعت تذهيب و صناعت شعر لاسيما غزل مقام استادى داشت . رسالهء يخچاليه از اختراعات فكر بكر اوست . وقتى به طهران آمد و پس از چندى به اصفهان بازگشت و آنجا درگذشت . صدر الافاضل نظام افشار هم شاعر است و هم منشى و هم خوش خط . قلم تحريرش امتيازى بين دارد . « مقويم » كه مهمل « تقويم » است از نتايج خاطر او مىباشد . و در اين تاريخ كه سال يكهزار و سيصد و شش است و بندهء نگارنده به جمع و تبييض مسودات اين كتاب مستطاب مىپردازد در طهران است و در هجاء و هزل بر اقران تقدم و فضل دارد . ملا داود قاضىزادهء صدخروى ساكن مشهد مقدس رضوى از فضلاء اين عصر است و ادوات منادمت را تكميل كرده . شيخ يوسف ساروى از علمائى است كه در ديوانخانهء شهر سارى « 1 » به حضور ملاطفت ظهور مشرف شده است . شيخ صادق از علماء سارى است . ملا نوروز على بسطامى عالم واعظ مقدسى است و در مشهد رضوى مجاورت دارد و تأليفات به فارسى ساخته . ديدارش به شهر مشهد اتفاق افتاده است . ميرزا محمد حسين از خطاطين مشهور نستعليق‌نويس عصر است و « كاتب السلطان » لقب دارد و در طهران مىباشد . حاج ملا اسمعيل واعظ اصلا سبزوارى است . در ميان اهل منبر دار الخلافه به تقدم و شهرت او كس نرسيد . فضلى باهر و تتبعى عجيب دارد . حسن سليقهء او در ترتيب مطالب منبرى و جمع ما بين اشباه و نظائر مسلم همگنان است . بعضى از علماء بزرگ و مجتهدين عصر را نسبت به او انحراف رأى روى داد و از اين رهگذر سوانحى سخت افتاد . سالها بود كه مشاراليه در تبريز بود . اينك به عراق مراجعت گزيده ، مقارن جمع اين باب و تبييض اين كتاب در طهران است . ترجمهء او را در سبزوار از « مطلع الشمس »

--> ( 1 ) - اصل : ساريه