محمد حسن خان اعتماد السلطنه
247
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
شيخ محمد تقى بن الشيخ حسن ابن المرحوم شيخ اسد الله الششترى از علماء كاظمين ، فى التاريخ جانشين پدر نامور است . شيخ محمد طاهر رشتى در كربلا رياست داشت . حاج سيد محمد باقر يزدى بعد از تكميل علوم شرعيه در عتبات عرش درجات به هند رفت و از آنجا به عراق عرب بازگشته مجاورت نجف جست و بعد از چندى به تبريز رفت و به طهران آمد . حضرت اشرف و الا وليعهد دولت جاويد مهد را با وى عنايات و توجهات بود . عاقبت به مجاورت كربلا عازم گرديد و همانجا درگذشت . بر آيهء نور تفسيرى نوشته و حاشيهاش بر رسايل شيخ اجل مرتضى الانصارى با تصنيف ديگرى از وى در يك مجلد به دار السلطنهء تبريز مطبوع گرديده است . آخوند ملا آقاى حكمى قزوينى از فحول فلاسفهء اسلام است . صدر الدين عصر خود بود . طالبين علوم عقلانيه از اقصى بلاد ايران به آستان وى مىرسيدند و مىبوسيدند . مرحوم آقا رضا قلى قزوينى در حضرت آن حكيم بزرگوار پرورش يافت كه شهرهء شهرها شد . حاج ملا صالح برغانى قزوينى از فحول مجتهدين بود و صاحب تصانيف بسيار و آثار استوار و خاندان بزرگوار است ، چنان كه در ترجمهء برادرش حاجى ملا تقى شهيد نيز اشارت رفت . آقا شيخ احمد يزدى از اجلهء افاضل مجاورين كربلا . مير سيد على يزدى از جملهء افاضل مجاورين كربلا است . هم مجلس درس دارد و هم مسجد امامت . حاج ملا شفيع قاضى عسكر ميرزا محمد همدانى از فضلاء و اجلهء كاظمين در غالب علوم بتخصيص ادبيات ماهر است و مرافعات رعاياى ايرانى در آن حدود بر حسب حكم باليوز ايران با او مىباشد . آخوند ملا محمد تقى هروى از اجلهء مشايخ مجاورين كربلا است و در علم و فضل مقامى عالى دارد . آقا سيد محمد بن المرحوم حاج سيد محمد تقى آل بحر العلوم فى التاريخ در نجف وجه وثيقهء هندى به دست اوست .