محمد حسن خان اعتماد السلطنه

248

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

ميرزا رفيع طباطبائى نظام العلماء تبريز از اجلهء افاضل آذربايجان است ، و تأليفى مطبوع دارد . آقا ميرزا محمد على امام جمعهء سابق اصفهان از فضل و هنر سهمى وافر داشت و مخصوصا در حكميات زحمات كشيده بود . حاج ميرزا هاشم امام جمعهء اصفهان امروز رئيس بزرگى است در آن مملكت . از فقاهت و فضل قسطى عظيم دارد . اهالى از دانى و عالى او را به جان دوست مىدارند . اعتبارش در دولت نيز به سرحد كمال است . حضرت اشرف و الا ظل السلطان در اجراء مقاصد و انفاذ احكام وى هيچ دقيقه فرونمىگذارد ، زاد الله تأييده . ملا حسين كرمانى از علماء اصفهان . ملا عبد الجواد خراسانى مدرس كبير از علماء مشهور اصفهان بود . در فقه و اصول و طب و رياضيات و ادبيات جمله مهارت كلى و تدربى عظيم داشت . آقا سيد محمد رضا بن آقا سيد صادق مجتهد از معاريف علماء دار الخلافه و محل وثوق خواص و عوام است . در حسن خلق و ملكهء تقوى و بسيارى از فضايل ديگر منكر ندارد . مسجد و محراب و مسند مرحوم والد ماجد جليلش با وى اختصاص يافته ، فى التاريخ براى زيارت به خراسان رفته . ميرزا محمد رضا بن ميرزا محمد مهدى بن ملا محسن شيرازى الاصل خوزانى المسكن دانشورى است از كشور اصفهان . فقه و اصول را خدمت ميرزا سيد محمد شهشهانى و حاج شيخ محمد باقر اصفهانى اندوخته . خط نسخ را نيز بسيار نغز و شيرين مىنويسد و در اين صناعت از اساتيد به شمار مىآيد . در سرعت قلم اعجوبه است . اى بسا روزها كه يكهزار بيت به خط خوش كتابت كرده و تاكنون قرب چهارصد مجلد كلام الله برنگاشته و در صفحهء روزگار از خود يادگار گذاشته . جدش ملا محسن از مجتهدين فارس بوده است و جنب سراى خويش در محلهء سيد مير محمد از شهر شيراز مدرسه‌اى احداث و كتابخانه‌اى معتبر بر آن وقف نموده و فرزند سعادتمند صاحب اين عنوان ميرزا ابو القاسم نيز در حسن خط و سرعت تحرير تالى پدر بلانظير است . ميرزا ابو القاسم مذكور كه از ثقات و عدول است حكايت كرد و گفت در سال سى و هشتم از سلطنت جاويدآيت در واقعه ديدم كه اعليحضرت اقدس همايونى ارواحنا فداه وارد روضهء حضرت امير المؤمنين ( ع ) شده بر وجه استعفاء تاج و شمشير از سر و كمر برگرفت و بر ضريح مطهر نهاد و عرضه داشت كه يا امير المؤمنين