محمد حسن خان اعتماد السلطنه
246
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
بعد از فوت پدر نامورش كه از اجلهء مجتهدين و پاسبانان شريعت و دين بود شئونات و مراتب و مسجد و محراب و رواتبش به اين فرزند دانشمند رسيد كه اكبر و ارشد اولاد بود و شايستهء هدايت و ارشاد ، سلمه الله . ملا محمد هزار جريبى ساكن طهران مشهور به سيبويه در كافهء سطوح منقولات تدريس ماهرانه مىفرمود ، لاسيما الكتب العربية ، اعلى - الله مقامه . ميرزا ابو القاسم شيرازى مقيم طهران است و در معقول و منقول تدريس مىفرمايد . ملا محمد مهدى حجار فاضلى سخت بزرگوار بود و در مدرسهء فخريهء دار الخلافه به افاضت و افادت اشتغال داشت و در كافهء سطوح تدريس مىكرد . اين تعاليق و حواشى كه بر جلد عاشر « بحار الانوار » است از مرحوم اعتضاد السلطنه وزير علوم شنيدم كه از آن بزرگوار است . علامة الزمانى حاج ملا هادى مدرس طهرانى قدس سره او را بعد از فوت به خواب ديده و فرموده بود كه موت و احوال برزخ چگونه است بگو تا بدانم . گفته بود : « حلواى تنتنانى تا نخورى ندانى ! » حاج سيد حسن حكمى خلف حاج سيد نصر الله به دار الخلافهء طهران در علوم عقلانيه كافة مدرسى مسلم بود و بر غالب اقران مقدم . ميرزا حسن نجفى از مجتهدين اصفهان در مسجد ذو الفقار نماز جماعت مىكند و به خانهء خويش تدريس و حكومت مىنمايد ، علما و عملا منكر ندارد . ملا عبد الرسول فيروزكوهى مقيم دار الخلافه فاضلى كامل است و در علوم شرعيه به درجات عاليه نايل . حاج ملا يوسف استرآبادى مجاور نجف ، عالمى فاضل و محل وثوق شيخ الكل مرتضى الانصارى عليه الرحمه بود . آقا محمد حسين يزدى مجاور حاير ، عالمى جليل بود و همراه مرحوم شيخ محمد حسين قزوينى در مسئلهء وثيقهء هندى با مرحوم حاج ميرزا علينقى طباطبائى همى معارضه مىكرد . در سنهء 1272 وفات يافت . قبرش به كربلا در صحن كوچك است . از تصانيفش قسطاس را در منطق صاحب « موائد » نام برده .