محمد حسن خان اعتماد السلطنه

219

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

حاج سيد اسمعيل خراسانى از فضلاء و ثقات مشهد مقدس رضوى است . در نزد حاج سيد شفيع جاپلقى مدتى تلمذ كرده و همانا از وى مجاز شده . ميرزا نصر الله فارسى الاصل مشهدى النسل از مدرسين آستان فرشته‌پاسبان حضرت رضويه بود و در فنون مسموع و معقول و علوم فروع و اصول از اساتيد و فحول محسوب مىگرديد و در تقوى نيز مقامى سامى داشت . از شيراز به خراسان آمد و در مشهد رضوى توطن جست . اينك اولاد وى در آن خطهء مباركه مىباشند و خلف الصدقش افتخار الافاضل اعتضاد العلماء ميرزا عبد الرحمن به جاى پدر مدرس اول عتبهء مقدسه است . شيخ محمد جعفر بن حاج ميرزا آقاسى اصلا طهرانى است ولى در نجف سكنى داشت . نامش در عداد مجازين از حاج سيد شفيع جاپلقى مسطور است . ملا حسن تويسركانى در بروجرد سكنى گرفته بود . فقاهت و زهد وى مسلم عصر است . خاكش در نجف اشرف مىباشد ، رحمة الله عليه . ميرزا جعفر تويسركانى از فضلاء فقهاء و به درجهء اجتهاد نايل بود . فرزند هنرمندش شيخ محمد نيز از علماء معتبر آن حدود معدود است . آقا سيد حسن توسركانى از مجتهدين بزرگ و ارباب تصنيفات و رؤساء خطهء قاين بود ، آقا سيد هاشم پسر مشاراليه هم از فضلاء عصر است . حاج ملا فيض الله دربندى عالمى فاضل و محدثى كامل است . اصلا از باب الابواب داغستان و فعلا در دار الخلافهء طهران مىباشد . در تفسير و حديث و فقه و اصول و ادبيات مهارتى وافر دارد و در نهى از منكرات و حفظ حدود شرعيه و ارغام انوف ظلام بىاختيار است . احيانا به وعظ مسلمين و تشكيل مجالس ارشاد و هدايت عامه مىپردازد و مردم را به استماع تحقيقات و مطالب وى ولعى عظيم و ميلى مفرط است ، چرا كه با حاق شريعت مقدسه موافق سخن مىراند و از تأويل و تطبيق ما بين ظاهر و باطن كه سيرهء سايرين است اجتنابى سخت مىورزد . اينك به دار الخلافه نزد خواص و عوام قرين قبول تام و در نهايت اعزاز و احترام است ،