محمد حسن خان اعتماد السلطنه

207

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

آقا ميرزا حسين مجتهد استرآبادى « 1 » حاج ملا باقر مجتهد يزدى از عظماء رؤساء مذهب جعفرى بود و در سال يكهزار و سيصد و يك هجرى رحلت گزيد ، طيب الله ثراه . حاج سيد جواد قمى مجتهدى مسلم و مروجى مبسوط اليد بود و در نهى از منكر و منع اهل فجور قلبى قوى داشت و در حفظ حدود شرعيه هيچ نكته فرونمىگذاشت . مكرر به طهران آمد و صحبت شريفش ادراك شد . در فقه و اصول و رجال تصنيفات دارد . در ماه صفر سال يكهزار و سيصد و سه از هجرت به شهر قم رحلت يافت ، رفع الله درجته . حاج ملا صادق قمى مجتهدى فحل بود و از مشايخ بزرگ شيعه به شمار مىآمد . در اخبار و آثار تتبعى كامل و استقرائى شامل داشت . از متفردات او آنكه چيدن موى ريش را از بيخ به حدى كه شبيه تراشيدن هم باشد منع نمىفرمود ، عطر الله تربته . حاج سيد جواد مجتهد كرمانى عالم ربانى و اوحدى بلاثانى بود . در فقه و اصول و فنون معقول از جملهء فحول معدود مىگرديد . وى را ملاذ اسلام و كهف انام و حافظ احكام و هرچه از اين‌گونه بوده باشد گفتن بجا و درخور است . اعليحضرت اقدس همايونى در خطهء كرمان اقامت اصحاب او را بالخصوص بفرمود تا مدرسه‌اى انشاء كردند ، خلد الله سلطانه . آقا ميرزا سيد على اكبر مجتهد تفرشى مقيم دار الخلافهء طهران از اجلاء تلاميذ شيخ الطايفه استاد الكل حجة الحق مرتضى الانصارى است و چون آن بزرگوار درگذشت و بازار علم كاسد شد و آن مصر مكرمت خراب و آن نيل افاضت سراب گرديد اين عالم عامل و فقيه فاضل نيز به ايران بازگشت . منسوبانش كه از اعيان دولت بودند وى را در طهران نگاه داشتند و اينك در كمال اقتدار مشغول تدريس و ترويج و افاضت و امامت و حكومت است . ساحت محكمهء آن بزرگوار تاكنون به هيچ توهم مشوب نشده و دامن اصحاب و اتباعش هرگز به تهمتى نيالوده . بارى وى به علو مقام اجتهاد و تبحر تام در فقاهت و اصول متفق عليه جميع فحول است و از حيث تقوى و ورع و بىتكلفى و درويش‌منشى نيز در اعلى درجهء تسلم و قبول ، اطال الله بقائه .

--> ( 1 ) - دربارهء اين شخص مطلبى ندارد .