محمد حسن خان اعتماد السلطنه

208

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

حاج شيخ محمد مهدى كجورى مقيم دار العلم شيراز ، مجتهدى بزرگ و رياستى عظمى داشت و به عهد او در مملكت فارس شريعت را رواجى زايد الوصف بود ، رضوان الله عليه . حاج ملا حسينعلى تويسركانى مقيم اصفهان ، مجتهدى مسلم و رئيسى اعظم و از محققين فقهاء و اساتيد عظماء محسوب مىگرديد . شهرت علم و صيت رياستش تا به همه‌جا رسيده بود و ممالك عرب و عجم جمله را فروگرفته . در اواخر عمر به سوانح چند ابتلاء به هم رسانيد و به صبر متمسك شد و در اوايل حال چندى خدمت حاج سيد شفيع جاپلقى نيز تلمذ نموده بود ، رحمه الله . شيخ حسن النجفى بن الرئيس الاكبر فقيه اهل البيت الشيخ جعفر مجتهدى مسلم بود ، چنان كه غالب اولاد و حفدهء آن بزرگوار به تأييد الهى داراى مقام اجتهاداند . اگرچه وى نيز مثل برادرزادهء سابق الذكرش محمد مهدى بن الشيخ على بن الشيخ جعفر عليه الرحمة از موضوع ما خارج است كه ايرانى نيست ، اما دريغ داشتيم كه در اين فهرست اسامى ساميهء علماء و فقهاء اماميه از نسل شيخ اكبر شيخ جعفر صاحب كشف الغطاء نامى نياورده باشيم . شيخ حسن بن الشيخ العلامة المحقق الاعظم شيخ اسد الله الكاظمى مجتهدى جليل القدر و رئيسى كريم الاخلاق بود و در مشهد كاظمين سلام الله عليهم توطن داشت . اگرچه وى نيز در اين باب از اين كتاب خروج موضوعى دارد كه ايرانى نيست ولى خواستيم در اين فهرست اسامى علماء از فروع اصل الاصول و فحل الفحول استاد اعظم شيخ اسد الله الكاظمى صاحب كشف القناع نامى برده باشيم . شيخ لطف الله مجتهد مجاور نجف اشرف از اهل اسك لاريجان است . در فقاهت و علم اصول تبحرى به هم رسانيده از محصلين و طلبهء اين دو علم گروهى همه روزه در محضرش فراهم شده مستفيد مىگردند . بنيان تقدس و تقوى و ورعش هم محكم است . اشتهار نام و صيت فضل و غزارت مادهء اجتهادش نيز به سير افتاده و در حركت آمده است ، سلمه الله تعالى . مير غازى حسين لكهنوى عليه الرحمة برادر مير حامد حسين سلمه الله است . در علم و عمل و توفيق تصنيف و ترويج مذهب و امثال ذلك با برادر برابر بود . به چندين سال از اين پيش مشاراليهما مما از هندوستان به زيارت عتبات متعاليات عراق عرب آمده با علماء عظام ملاقاتهاى مختبرانه فرمودند و به موجب مشرب شريف و مذهب لطيف خود از علماء ايران شريعتمدار حاج ميرزا حسين نورى طبرسى را پسنديدند و از آنوقت باز ابواب مكاتبه در ما بين ايشان مفتوح گرديد . ولى ميرغازى حسين چند سال است كه به رحمت ايزدى پيوسته ، قدس الله لطيفه ،