محمد حسن خان اعتماد السلطنه
139
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
شالهاى اعلاى كرمان را با آن كشميرى تميز دادن و فرق نهادن بسى متعسر است . نسخ زرى ناصرى قماشهاى مزربف جمله در اين روزگار مغشوش است ، الا جنسى كه بر حسب دستور اين پادشاه بافته و به طراز ناصرى يافته مىشود . و اين صنعت فى الواقع به اهتمام نواب مستطاب اقدس و الا ظل السلطان در اصفهان كامل شد . و همچنين مخملبافى و حريربافى در كاشان و تبريز ، و شال مشهدى بر منوال كشميرى همه در نهايت ترقى و تكميل است . افتتاح دواخانجات دولتى و تجارتى كه اجزاء و ادويه و جوهرهاى فرنگى در آنها بهفروش مىرسد . رواج استعمال جوهريات فرنگ جامدة و مايعة ، در علل و امراض و تفصيل اسماء آنها را كتابچهء جداگانه ضرور است . افتتاح دكاكين تنباكوبرى و سيگارفروشى از شيوع شراب اينگونه دخانيات . رواج مليلهدوزى و مفتولدوزى و سرمهدوزى در البسهء رسميهء ديوان اعلى و غيرها . افتتاح صنعت ساختن سماور برنجين و ملحقات آن در جميع بلاد ايران لاسيما در اصفهان و طهران و بروجرد كه دكاكين بسيار از اين صنعت جديد در كار است . افتتاح دكاكين آهنكارى خواه حلبى سفيد كه مادهء اقسام اوعيه و مواعين و سماورهاى بزرگ و كوچك است و خواه ورقهء سياه كه ماهيت حمامات متحرك و بخاريهاى بسته و باز و لولجات و ناودان و چندين ادوات آبى و آتشى است . شيوع شرب چاى در ميان طبقات اهل ايران - چاى اگرچه پيش از ظهور اين دولت وارد ايران گرديده بوده است اما مثل اغلب طيبات و مواد تنعم به خاندان سلطنت و معدودى قليل از سروات مترفين انحصار داشته ولى امروز مشروب عام است به هرصبح و شام . و در جميع خانهاى رعاياى اين پادشاه از محترفهء شهرى الى طبقهء فلاحهء قرويه و رحالهء بدويه اسباب و ادوات استعمال آن البته موجود است و پيمودنش همه روزه عادت معهود .