بهره‌هاى وافر داد و نصيبه‌هاى عظيم نهاد ، و در تشويق و تحريض و ترغيب و تحضيض محصلين و مكملين آنها خلاع و تشريفات و معاليم و جرايات و سيورغال و اقطاعات و غير ذلك من الذخاير و الاخاير الى غير النهايه مبذول داشت و در تمام امتداد اين اربعين از سنين سلطنت ابد ضمين وجود مبارك و شخص همايون را ليلا و نهارا ، سرا و جهارا ، يدا و لسانا ، جوارحا و اركانا عرضهء زحمات و تجشمات فوق الطاقه همى فرمود . و اينك به حمد الله سبحانه در اين مملكت هرگونه اسباب تربيت و تمدن فراهم است و اهالى با شرايط شأن و شرف توأم طبقات لشكر معلم است و ترقى كشور مسلم ، و بر اقران از ديگر امم مقدم و در سلك دول متمدنهء عالم منظم « هكذا هكذا و الافلالا » . اكنون به بعضى از صنايع و فنون و رسوم و شئون كه به توجهات خاطر همايون در اين ملك محروس و عصر ميمون انتشار يافته است و اشتهار گرفته اشارت كنيم . خوض در تعليم و تعلم السنهء مختلفه و لغات شتى كه مفتاح اطلاع از فنون و علوم و صناعات و رسوم امم است و مقدمهء مرابطه و مراودت با دول و ملل عالم : علم لغت فرانسه ، علم لغت انگليس ، علم لغت روس ، علم لغت آلمان . افتتاح تعليم و تعلم شعب فن شريف شيمى كه حكماء مشرق زمين و فلاسفهء يونان از آن به اسم كيميا تعبير مىنموده‌اند و لفظ شيمى محرف آن است و اينك علم و عمل تفصيل و تركيب مواد مأخوذه از مواليد ثلاث كه حاصل مسائل اين فن مىباشد در مملكت ايران لاسيما دار الخلافهء طهران به كمال رسيده . انتشار علم فيزيك در ذكر عوارض ظاهرهء اجسام و قواى طبيعيهء آنها . انتشار علم دواسازى فرنگى كه قواعد كليهء معموله در تركيب ادويه و كيفيت ساختن و موارد استعمال و مقدار شربت آنها است . ترويج علم گياه‌شناسى كه در تشريح و اعمال اجزاء نباتات و معرفت اجناس و اقسام آنها است . انتشار شيمى جديد متعلق به عقايد متأخرين در جماد و نبات و حيوان . رواج و شياع علم جغرافيا كه متعلق است به آثار و خطط واقعه در صفحهء سياره زمين از اقاليم و اقطار و بلدان و امصار و جبال و بحار و معادن و انهار و تعداد نفوس و تعيين صنايع و ذكر عقايد و ديانات و رسوم و عادات و غير ذلك و مؤلف را در اين ماده آثار و تأليفات