محمد حسن خان اعتماد السلطنه
128
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
بسيار است . « 1 » * علم معدنشناسى . * فن گداختن آهن و مس و چودنريزى . * علم « كريستالوگرافى » « 2 » كه به اسم تبلور اجسام تسميه نموده و اصطلاح كردهاند . * انتشار علم حساب به آيين جديد فرنگ . * و علم هندسهء اولى ، ايضا . * و علم جبر و مقابله ، ايضا . * و علم مثلثات مستقيمة الخطوط ، ايضا . * و فن « لگاريتم » كه اعمال حساب است و عوض ضرب جمع مىشود و عوض تقسيم تفريق . * ترويج علم و عمل نقشهكشى . * و علم و عمل مساحى . * و علم و عمل تسويهء اراضى . * ترويج و تكميل فنون متعلقه به لشكركشى و سپاهيگرى كه [ از ] آن جمله است علم تاريخ جنگ . * و تاكتيك علمى و عملى . * و « استراتاژى » . « 3 » * و قواعد مشق اقسام توپها . * و مشق شمشير . * و قواعد ترتيب معسكر و كيفيت اردو حركت دادن و اردو زدن . * و علم قلعهء فورى ساختن . * و علم اسلحهء جنگ شناختن . * و علم محاصره و مدافعه . * رواج علم ساختن اقسام پلهاى چوبى و سنگى و غيره . * انتشار علم ساختن قلعجات محكم و كشيدن حصار شهرهاى عظيم . * ترويج علم ساختن انواع راهها و پرداختن شوسهء شوارع . * علم مثلثات كروى كه اكرات گفته مىشود بطرزى كه اساتيد اوروپا تقرير و تحرير كردهاند .
--> ( 1 ) - اشاره است به كتاب مرآة البلدان كه چهار جلد آن چاپ شده است . ( 2 ) - Cristallographie . ( 3 ) - strategie .