شكل مربع دور آن بر موازى دو كرور مطر مساحت زمين محيط است و بر سر درى مرتفع و جلوخانى متسع و خيابانى مستطيل و قصرى جليل اشتمال دارد ، و اين اثر با بعضى از آثار عمدهء ديگر كه در اين بلوك انشاء شده است حضرت اشرف و الا ظل السلطان خود مخارج آنها را متحمل گرديده و در حقيقت آنها از آثارى به شمار مىآيد كه از اهالى ايران در مدت سلطنت اين چهل سال به ظهور و صدور رسيده است و به معدودى هم از اين قبيل آثار جليل در تضاعيف عبارات سابق اشارت شد . و هم از اين عداد است آثار مهمه مسطوره فى الذيل تأسيس و بنياد و انشاء ابواب البر مرحوم ميرزا حسين خان قزوينى سپهسالار اعظم قدس سره در دار الخلافهء ناصره كه مشتمل است بر جامعى كبير و مقصوره‌اى خطير و مدرسهء بديع با صحنى وسيع و طبقات از حجرات و مآذن و منارات و مكتب و مخزن و مريضخانه و حمام و ساير لواحق و ضمايم در نهايت امتياز و استحكام و صفحات جدران و ازارات بنيان در غالب اين اساسات و مبانى به مزوقات احجار و معرقات ملونهء قاشانى « 1 » تزيين يافته است و لوازم تحصيل طلبهء علوم را من جميع الجهات از مخارج و كتب و مواعين و اثاثات واقف موفق فراهم آورده . و بر اين جمله ضياع چند و مستغلات سودمند وقف نمود ، مثل شش دانگ قريهء عميدآباد و داشلوجه و على كريز و ارهان با توابع كه هرچهار قريه در خمسه واقع است ، و شش دانگ قريهء كمال‌آباد و چهار دانگ و نيم از قريهء فيض‌آباد ، و دو دانگ از قريهء آقابابا كه هرسه قريه در قزوين است ، و سه دانگ از قريهء شهرك واقعه در طالقان قزوين ، و شش دانگ قريهء كلتپهء ورامين ، و شش دانگ قريهء ميان‌آباد غار ، و ديگر قيصريه و دو باب حمام مردانه و زنانه واقع در قرب قيصريه و سى و پنج باب دكاكين نزديك آن ايضا ، و هيجده باب دكاكين واقعه در بازار امير كه جميعا در دار الخلافهء طهران است ، و توليت اين اوقاف و امور مدرسه با سلطان عصر است و نظارت با اخوهء واقف به ترتيب و بعد هم با ارشد و اصلح اولاد ذكور ايشان و اولاد ذكور از ذكور و هكذا به شرحى كه در طى هردو وقفنامهء مطول و مختصر اين اثر به تعبير جناب شيخ اجل حبر نحرير ملك الافاضل شيخ محمد مهدى شمس العلماء عبد الرب آبادى كه از سالها در صحبت بندهء نگارنده مىباشد تصريح يافته و توضيح پذيرفته است . الغرض ايجاد اين اساس عالى و اثر بلاتالى كه از حدود يكهزار و دويست و نود و شش شروع شده هم از آثار بزرگ بلكه از مآثر سترگ اين سنين اربعين است . و هكذا از اجلهء آثار اوليهء اين سنين اربعين از دولت عليه است ابنيهء مؤسسه و آثار مقدسه كه نواب فردوس انتساب حاج فرهاد ميرزا معتمد الدوله در مشهد امامين كاظمين صلوات الله و سلامه عليهما انشاء و احياء نموده است ، از تجديد حيطان و جدران صحن مبارك و تذهيب مآذن و منارات و بناء تكيهء بكتاشيه و پرداختن سردابها

--> ( 1 ) - ( - كاشانى )