محمد حسن خان اعتماد السلطنه
115
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
اجناس و ماسواها شامل عموم مردم ايران بل و غيرهم گرديد . و در حدود سال يكهزار و دويست و هشتاد و هفت هجرى راهى ديگر از قريهء مشاى دماوند واقعه در سمت شرقى دار الخلافهء طهران شروع شده به اهتمام و مباشرت مسيو كاستگر خان مهندس نمسجى و جناب حسنعلى خان گروسى امير نظام از خاك دماوند و قسمتى از خطهء لاريجان گذشته به شهر آمل تصادف نموده به بندر مشهور به مشهدسر واقع در ساحل درياى آبسكون منتهى گرديد . و در تاريخ مذكور فوق كه سنهء هزار و سيصد و سه بوده باشد به اين خط كه عنوان و اشارت شد از گردنهء قوچك لواسان به سمت شهر كجور و ايالات رويان و رستمدار و نور شروع كردند و از كوشكك تا يالورود كه در تواريخ قديم مازندران به نام نردبان يالو مشهور است چند جا كوهكنى كردهاند و سنگ و آهك و گچ به كار بردهاند و مباشر اين خدمت معتمد الخاقان ميرزا عبد الله خان يوشى پيشخدمت خاصهء همايونى بود . انشاء ديوانخانهء عسكريه در دار الخلافهء طهران كه فصل خصومات و قطع دعاوى راجعه به ادارهء نظام نصرت فرجام مخصوص آن عمارت مباركه است ، فى التاريخ . احداث دفتر لشكر در دار الخلافهء طهران كه جمع و خرج قشون ظفرنمون و ثبت و ضبط احكام و فرامين و جرح و تعديل بروات مخارج و مواجب اين دايرهء قاهره در تحت نظر وزير لشكر و مباشرت لشكرنويسان به عمل مىآيد و صورت مىپذيرد ، فى التاريخ . تجديد پل خرمآباد كه بر سى و شش چشمه مشتمل است به اهتمام ميرزا محسن خان مظفر الملك ، فى التاريخ . عمارت كاروانسراى معتبرى در بين راه عربستان و خرمآباد بهدست مشار اليه ، فى التاريخ . انشاء پل كشكان به توجه و اهتمام مومى اليه ، فى التاريخ . تجديد قلعهء آران خواررى به دست مرحوم مبرور امين السلطان ماضى . احداث و تجديد پل گلندوك . انشاء عمارت و تشكيل باغ و بيشهء مصنوعى حيدرآباد در لشكرك كنار رودخانهء جاجرود . بناء عمارات افجهء لواسان به دست مرحوم ميرزا آقا خان نورى صدر اعظم . اصلاح و مرمت عمارات فيلستان ورامين . احداث و ايجاد علىآباد ورامين كه خربزهء مشهور به دبيرى محصول و برداشت آنجا است . تعمير و اصلاح باغ شاه از ابنيهء شاه شهيد آقا محمد خان قاجار كه در خاك دماوند واقع است . احداث و غرس باغى با نهايت عظمت در محل موسوم به حاجىآباد از بلوك كرون دار السلطنهء اصفهان به دست نواب اشرف و الا سلطان مسعود ميرزا ظل السلطان كه خط