محمد حسن خان اعتماد السلطنه

111

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

به ابنيهء ديوانى مشتمل بر منازل فوقانى و تحتانى به طرز فرنگستان به مباشرت جناب جلالت‌مآب عليقلى خان مخبر الدوله وزير علوم ، در سنهء هزار و سيصد و چهار هجرى . تعمير ابنيهء دولتى و ديوانى شهر كرمانشهان به دست محمود خان ناصر الملك . قنات نواب و الا فيروز ميرزا نصرة الدوله فرمان‌فرماى مرحوم كه در سمت غربى دار الخلافه جارى و داير است از مستحدثات سنهء هزار و سيصد است از هجرت ، مطابق سال سى و ششم از جلوس همايون . اصلاح و تسطيح و تسويهء عرض راه از بسطام تا خراسان به مباشرت احمد خان مهندس ، فى التاريخ . ساختن راه از طهران الى بسطام به مباشرى نواب محمد حسين ميرزاى مهندس ، فى التاريخ . ساختن راه از ده ملا تا بسطام ، فى التاريخ . احداث توپخانهء مباركهء معظمه در دار السلطنهء تبريز ، فى التاريخ . تعمير عمارات ديوانخانه و غيرها در دار السلطنهء تبريز ، فى التاريخ . تعميرات عمارات باغ گلشن در كرمان ، به تاريخ مزبور . آغاز بنياد قلعهء فهرج كه از عظايم ابنيه و اجلهء آثار اين شهريار معدلت‌مدار است در بلوچستان به توسط نواب و الا سلطان حميد ميرزا ناصر الدوله فرمانفرما و حاكم كرمان در سنهء يكهزار و سيصد از هجرت ، سال سى و ششم از جلوس همايون . حفر و اجراء قنات موسوم به شكارآباد كه بعد به جناب جلالت‌مآب عليرضا خان عضد الملك اعطاء شد و به عضديه موسوم گرديد و اين قنات در طرف جنوبى دوشان - تپه واقع است . انشاء مريضخانهء سمنان به دست نواب انوشيروان ميرزا ضياء الدوله ، در سنهء هزار و سيصد و يك از هجرت . تعمير مسجد و حمام و عمارت ديوانى سمنان ايضا به دست نواب انوشيروان ميرزا ضياء الدوله ، هم در سنهء هزار و سيصد و يك . ايجاد شوسهء راه قم - اين اثر كه عبارت از شوسه كردن و عراده‌رو ساختن خط راه از دار الخلافه طهران الى دار الايمان قم بوده باشد از اجلهء آثار اين دولت جاويد دثار است . از سوابق ايام جادهء عظمى بر كوير حوض سلطان مىگذشت و با دره معروف به ملك الموت برمىخورد و از جهات چند نفوس و اموال مسافرين در معرض خطر و مظنهء هلاك و ضرر بود و در اين سنين اخيره كه بحيرهء ساوه را طبيعت عالم اعادت مىدهد و از تلاحق و تصادف مياه چندين رودسار بزرگ در قطعهء معتدبها از زمين درياچهء سابق ساوه بحيره‌اى تشكيل مىكند بر اشكالات و مخاطرات طى آن طريق سهمى عظيم افزوده شد . لاجرم اولياء دولت ابدآيت مهندسان ماهر فرستادند و راهى ديگر يافتند و خط آن را به بذل همت و توجه جناب مستطاب اجل اكرم ميرزا على اصغر خان امين السلطان وزير اعظم ادام الله اقباله العالى از وصمت هرگونه موانع حركت گردون پرداخته و بر وجهى شايان بر طراز شوسهاى ممالك اروپا ساخته شد ، و ذلك فيسنهء