ميرزا مهدي خان استر آبادى

مقدمه 23

جهانگشاى نادرى ( فارسى )

عبد الرزاق در بلدهء مينو مثال شيراز » تحرير شده است . قطع آن 150 * 250 و خط آن نستعليق خوش و ريز و شكسته و سرفصلهاى آن با مركب قرمز است . اين نسخه يكى از نسخ كم غلط جهانگشاست كه منتها ريزى خط و شكستگى آن در بعضى از مواضع خواندن آن را مشكل مىكند . آنچه موجب اختلاف آن با ساير نسخ است وجود سقطات يا اضافاتى است كه در متن حاضر با دوستاره نمايش داده شده‌اند . اما نسخهء « ط » : اين نسخه به حدى خوشخط و نسبة كم غلط تحرير شده است كه ابتداء اين ضعيف را بر آن مىداشت تا خود آن را گراور كند و بدست خوانندگان سپارد . ولى پارگى بعضى از صفحات و از بين رفتن پاره‌اى از سطور و سقطات و اضافات جملاتى از آن مانع اين فكر شد . قطع آن 210 * 330 و كاتب آن « محمد حسن » و محلّ كتابت « تبريز » و تاريخ كتابت « 1195 » هجرى قمرى است . آن را سرلوحه‌ايست برنگ بنفش و زرد و جدولى بحواشى كتاب برنگ زرد و بدور سطور برنگهاى قرمز و زرد و بنفش كه بدبختانه دست بد ايام اغلب اين رنگها را شسته و از بين برده است . سرفصلها و اسامى اماكن به خط قرمز خوانا تحرير و در حاشيهء بعضى از صفحات پاره‌اى از نقاط نيز شرح و توضيح داده شده‌اند كه همهء آن توضيحات در تعليقه آمده است . - كاتب آن‌كه بسيار دقيق به نظر مىآيد در خوشى خط از هيچ چيز فروگذار نكرده است . اين نسخه كه به خط نستعليق درشت نوشته شده به عكس نسخهء « ح » از هنرنمايى هاى خط شكسته نيز بر كنار است . البته عبارات آن واجد سقطات و اضافاتى است كه همه در متن با علامت دو ستاره نمايش داده شده‌اند . خط حاشيه ريزتر از خط متن است و به نظر حقير كاتب هردو يكى است ، ولى بحدس بعضى از اهل فن حاشيه‌نويس آن كسى ديگر جز « محمد حسن » است . اگر اين حدس صحيح باشد معلوم مىشود كه اين كتاب بعدها بدست خوانندهء دقيقى افتاده است . بارى اين نسخه چنان كه خواهد آمد در ضبط اسامى اماكن و بيشتر مواضع بعنوان « اصل » قرار گرفت و موارد اختلاف يا اشتباه ضبط آن در تعليقه آمد .