ايشان ( ادوميان ) به‌درآورد و همواره در تصرف قوم يهودا بود . « 1 » اين بندر ، مدتى قبل از اسلام در تصرف دولت نبطيان بترا و در واقع عامل ارتباط ميان اين دولت با درّهء نيل بود . راه جنوبى عربستان به سمت غزّه نيز از اين بندر مىگذشت . تجّار عرب كالاهاى هند را به بنادر غزّه ، حيفا ، يافا ، در كنار درياى مديترانه مىبردند . « 2 » بنا به نقل بلاذرى ، رسول خدا ( ص ) كه در سال نهم هجرت براى جنگ به تبوك رفته بود با بزرگ ايله ، يحنّة بن رؤبة « 3 » با اين قرار صلح كرد كه هركس در سرزمين او به سنّ احتلام رسيده سالانه يك دينار بپردازد . « 4 » ابو بكر هنگام فرستادن عمرو عاص ، به او دستور داد از راه ايله رهسپار فلسطين شود . « 5 » به نظر مىرسد كه در اين زمان ايله در اختيار مسلمانان بوده است . ابن خرداذبه ضمن وصف راه مصر تا مكّه ، از ايله نام برده است . « 6 » به نوشتهء يعقوبى ، ايله شهرى است با شكوه بر ساحل درياى شور و حاجيان شام و مصر و مغرب آنجا گرد آيند و دادوستدهاى بسيار دارند و اهالى آن ، مردمى به‌هم آميخته‌اند و قومى در آنجا سكونت دارند كه مىگويند از شيعيان عثمان بن عفّان هستند . در اين شهر رسول خدا ( ص ) هنگامى كه رهسپار تبوك بود ، برده‌اى را به رؤبة بن يحنّه ( يحنّة بن رؤبة - فتوح البلدان ، ص 88 ، 89 ) ، بخشيد . « 7 » اصطخرى مىنويسد : ايله شهركى كوچك و آبادان با كشاورزى اندك است . يهودان در آنجا باشند . « 8 » به نوشته صاحب حدود العالم ، ايله شهركى است بر كران درياى قلزم و بر مرز ميان بيابان مصر و شام واقع است . « 9 » مقدسى از اين شهر به نام ويله ياد كرده و در وصف آن مىنويسد : شهرى است در كنار شاخه‌اى از درياى چين . آباد و بزرگ و محصولش خرما و ماهى است . درگاه فلسطين و بارانداز حجاز است ، مردم ، آن را ايله نامند ، ولى ايله نزديك آن بوده و ويران شده است . اين شهر همان است

--> ( 1 ) . قاموس كتاب مقدس ؛ ص 142 . ( 2 ) . انتقال علوم يونانى به عالم اسلامى ؛ ص 155 و 157 . ( 3 ) . يعقوبى در البلدان ، ص 119 . نام وى را رؤبة بن يحنّة ضبط كرده است . ( 4 ) . فتوح البلدان ؛ ص 88 - 89 . ( 5 ) . همان ؛ ص 158 . ( 6 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 123 و كتاب الخراج ؛ ص 18 . ( 7 ) . البلدان ؛ ص 119 . ( 8 ) . مسالك و ممالك ؛ ص 35 و صورة الارض ؛ جزء 1 ، ص 53 . ( 9 ) . حدود العالم ؛ ص 172 .