كه خداوند بزرگ درباره‌اش فرمود : از ايشان دربارهء آن ديه كه در كنار دريا بود بپرس . « 1 » در 509 ق / 1115 م ، بالدوين شهرى را كه فرنگان ، ايله يا الين « 2 » مىناميدند تسخير كرد و در آن ، دژى مستحكم بنا كرد و از آنجا با قايق به جزيرهء فرعون يا به قول فرنگان جزيرهء گرايه « 3 » رفت و دومين قلعه را آنجا بنا كرد و هر دو را پادگان گذارد . « 4 » در 566 ق / 1170 م صلاح الدين ايوبى در عقب‌نشينى به سوى مصر و در آخرين روزهاى همين سال ناوگانى به خليج عقبه فرستاد و دژ ايله را تصرف كرد . « 5 » در اواخر سال 578 ق / 1182 م رينالد شاتيونى ، امير فرنگان ، به سوى ايله واقع در رأس خليج عقبه راند و زورقهايى را كه از چوب درختان جنگلهاى مآب ساخته و بر روى بحر الميت آزمايش كرده بود با خويشتن برد و اين شهر را كه از سال 566 ق / 1170 م به بعد در دست مسلمانان بود فرو گرفت ، ولى قلعهء أيله كه بر جزيرهء فرعون مشرف بود ، از پا ننشست و مقاومت كرد . صلاح الدين پس از نجات قلعهء جزيرهء فرعون ، ايله را از فرنگان باز پس گرفت . « 6 » ياقوت در قرن هفتم هجرى مىنويسد : أيله شهرى است بر ساحل درياى قلزم به جانب شام . گفته‌اند كه آن ، پايان سرزمين حجاز و آغاز سرزمين شام است . ايله شهرى كوچك و آباد است و زراعت كمى دارد . اين شهر به روزگار پيامبر ( ص ) در دست يهوديان بود . « 7 » ابو الفداء مىنويسد : امروز أيله برجى است و حكمرانى مصرى دارد و خالى از كشت و زرع است . پيش از اين ، قلعهء كوچكى در دريا داشت كه اكنون متروك مانده و والى به برج ساحل دريا نقل مكان كرده است . « 8 » حمد الله مستوفى مىنويسد : ايله ( در ساحل دريا ) و بر يك فرسنگى مصر قرار دارد . « 9 » احتمالا ، اين فاصله تا مرز مصر است و اين خود دليل بر آن است كه ايله در محدوده‌ى شام واقع است .

--> ( 1 ) . احسن التقاسيم ؛ بخش 1 ، ص 250 ( اشاره به آيه 163 سورهء اعراف دارد ) . ( 2 ) . Elyn ( 3 ) . Graye ( 4 ) . تاريخ جنگهاى صليبى ؛ ج 2 ، ص 113 . ( 5 ) . همان ؛ ج 2 ، ص 455 . ( 6 ) . تاريخ ابن خلدون ، ج 4 ، ص 455 و تاريخ جنگهاى صليبى ؛ ج 2 ، ص 510 . ( 7 ) . معجم البلدان ؛ ج 1 ، ص 292 و آثار البلاد و اخبار العباد ؛ ج 1 ، ص 198 - 199 . ( 8 ) . تقويم البلدان ؛ ص 119 . ( 9 ) . نزهة القلوب ؛ ص 253 .