را ، جز يك‌سوى آن ، دريا احاطه كرده است . پس كسى كه از راه زمينى بخواهد داخل شود ، بايد از سه يا چهار دروازهء تودرتو ، كه هر دروازه‌اى را بارويى است استوار و محيط بر آن دروازه ، بگذرد و درون شهر آيد ؛ اما آن كس كه از راه دريا بخواهد داخل شود ، بايد از مدخلى كه ميان دو برج استوار است به بندرگاهى وارد شود كه باروى شهر از سه جانب بر آن محيط گشته است و از آن سوى كه رو به دريا دارد ، ديوارى با ملاط آهكى ساخته‌اند كه دروازه‌اى را دربرگرفته است . پس ، كشتيها به پاى اين ديوار مىآيند و زير آن لنگر مىاندازند . ميان آن دو برج نيز زنجيرى بزرگ كشيده‌اند كه مانع ورود و خروج كشتيها شود . بر اين دروازه نگهبانانى گماشته‌اند كه جز زير نظر ايشان آينده‌اى به درون نيايد و رونده‌اى بيرون نشود . « 1 » ياقوت در وصف اين شهر مىنويسد : صور تا سال 518 ق همواره در دست مسلمانان بود تا آنكه فرنگيان آن را محاصره كردند و بر شهر سخت گرفتند تا آنكه آذوقهء آنها تمام شد . امير مصر ، الآمر ، ناوگانى با آذوقه براى آنها فرستاد ، اما باد كشتيهاى آذوقه را به مصر بازگرداند و آذوقه دير به دست آنها رسيد . بعد از ده روز كه دوباره آذوقه به آنجا رسيد ، ديگر كار از دست رفته و شهر تسليم فرنگيها شده بود . فرنگيان ديوارهاى محكمى گرد شهر ايجاد كردند و آن را استوار ساختند و تاكنون ( زمان ياقوت ) شهر در دست آنهاست . « 2 » ابو الفداء مىنويسد : صور به سال 690 ق ، با عكّا فتح شد و خراب گرديد و امروز ( زمان ابو الفداء ) صور ويران و خالى از سكنه است . « 3 » ابن بطوطه كه در قرن هشتم هجرى به شام آمده و صور را ديده ، در وصف آن مىنويسد : خود شهر ويران است ، ولى در بيرون آن قريهء آبادى وجود دارد ، بيشتر مردم آن شيعه هستند . ابن بطوطه سپس به وصف شهر قديمى صور كه ديگر جغرافيادانان هم درباره‌اش گفته‌اند ، مىپردازد . « 4 » عكّا در كتاب تورات به صورت عكّو « 5 » و در نزد يونانيان به نام پتولمائيس « 6 » و در جنگهاى صليبى به سن - ژان - داكر « 7 » معروف بوده است . عكّا شهر و دريا بندرى در

--> ( 1 ) . سفرنامهء ابن جبير ؛ ص 371 - 372 . ( 2 ) . معجم البلدان ؛ ج 3 ، ص 433 . ( 3 ) . تقويم البلدان ؛ ص 265 . ( 4 ) . سفرنامه ابن بطوطه ؛ ج 1 ، ص 59 . ( 5 ) . Akku ( 6 ) . Ptolemais ( 7 ) . San Jan Dakr