ويژگيهايى مانند بصره دارد . بيشتر شكر شام از آنجاست . آب و نيستان بسيار دارد . ميان عكّا و صور خليج‌مانندى است ؛ از اين‌روى گويند ، عكّا برابر صور است ، ولى بايد آب را دور زد . از صور شكر و مهره و شيشه‌هاى تراشيده صادر مىشود . « 1 » ناصر خسرو كه از شام عبور كرده و صور را ديده ، در وصف آن مىنويسد : در كنار ساحل در دريا صخره‌اى سنگى بود كه شهر را در آنجا ساخته بودند . اطراف شهر را ديوارى سنگين تراشيده و درزهاى آن را با قير گرفته بودند تا آب به شهر درنيايد . مساحت شهر را هزار گز در هزار گز قياس كردم . بناهاى آن پنج و شش طبقه بر سر يكديگر بود . شهر ، فوّارهء بسيار و بازارهاى نيكو و پرنعمت داشت . شهر صور به مال و توانگرى در ميان شهرهاى ساحلى شام معروف است . مردمش بيشتر شيعه‌اند . بر دروازهء شهر مشهدى ( آرامگاهى ) است و آنجا فرش و طرح و قناديل و چراغدانهاى زرّين و نقره‌گين نهاده بودند . شهر بر بلندى واقع است و آب آن از كوه مشرف به شهر مىآيد و بر در شهر طاقهاى سنگين ( سنگى ) ساخته‌اند و آب بر پشت آن طاقها به شهر آورده مىشود . « 2 » ادريسى در قرن ششم هجرى ، در وصف صور مىنويسد : اين شهر حومه‌اى بزرگ دارد ، در اين حومه شيشه‌ها و سفالهاى خوبى مىسازند و نيز در آنجا پارچه‌هاى سفيدى بافته مىشود كه به همهء آفاق مىبرند . اين پارچه‌ها از نظر جنس و هنر بافندگى و قيمت گرانبهايند و مانند آنها در ديگر جاهاى آن سرزمين بافته نمىشود . « 3 » ابن جبير ، جهانگرد اندلسى كه در اواخر قرن ششم هجرى به شام آمده و از شهر صور ديدن كرده ، در وصف آن مىنويسد : اين شهر در استوارى و پايدارى بدان‌گونه است كه به آن ضرب المثل مىزنند . فرنگيان اين شهر را پناهگاه خود در برابر حوادث زمان و صدمات دوران ساخته و از آن مأمنى براى خود درست كرده بودند . كوچه‌ها و خيابانهايش از كوچه و خيابانهاى شهر عكّا پاكيزه‌تر و نيكوتر است و مردمش با وجود كفر ، سرشتى نرمخو و خوش‌رفتار نسبت به غريبان مسلمان دارند . دو راه ورودى به شهر وجود دارد : يكى در خشكى و ديگرى در دريا و گرداگرد شهر

--> ( 1 ) . احسن التقاسيم ؛ بخش 1 ، ص 230 - 231 و 253 - 254 . ( 2 ) . سفرنامه ؛ ص 20 - 21 . ( 3 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 1 ، ص 365 - 366 .