صور يا توروس « 1 » در جنوب شهر صيدا در ساحل درياى روم ( مديترانه ) واقع شده و يكى از مشهورترين شهرهاى باستانى فنيقيه است . « 2 » تاريخ بناى شهر معلوم نيست ، ولى در 1400 ق . م شهرى پررونق بوده است . بعدها حيرام ، پادشاه صور ، با سليمان بن داود ( ع ) روابط دوستانه برقرار كرد . دريانوردان صور ( فنيقى ) در سواحل اسپانيا و افريقاى شمالى و جنوب ايتاليا ، مهاجرنشينهايى به نام كارتاژ ( يا قرطاجنّه ) داير كردند . صور در طى تاريخ طولانى خود مكرر تحت حكومت فرمانروايان آشورى و كلدانى و ايرانى درآمد ؛ سپس اسكندر مقدونى آن را تصرف و ويران كرد . سرانجام ، در دوران سلوكيان حكومت خودمختار يافت ، ولى پس از مدتى به تصرف روم درآمد و جزو امپراتورى روم قرار گرفت و مسيحيت از همان اوايل رواج خود بدانجا راه يافت . « 3 » بلاذرى مىنويسد : شرحبيل بن حسنه ، عكّا و صور و صفوريه را فتح كرد . هشام بن عبد الملك صناعت را به صور آورد و در آنجا مهمانسرا و مستغّلات ايجاد كرد . « 4 » ابن خرداذبه صور را در شمار نواحى اردن دانسته است . « 5 » به نوشتهء يعقوبى ، صور شهر سواحل است و كارخانه دارد و كشتيهاى دولت از آنجا براى جنگ با روم حركت مىكند . صور شهرى استوار و با شكوه است و اهالى آن مردمى به هم آميخته‌اند . « 6 » اصطخرى مىنويسد : شهرى سخت استوار و بر كنارهء درياست . آبادان و از همهء شهرهاى ساحل ، قديمتر است و همهء حكيمان يونان از آنجا برخاسته‌اند . « 7 » مقدسى در وصف صور مىنويسد : شهرى است با بارو ، بر كرانه دريا ، بلكه در خود دريا واقع است . از يك دروازه از روى يك پل به شهر وارد مىشوند . دريا دورادور آن را فراگرفته و سمت خشكى آن سه ديواره ( در آب ) است ، نه در زمين . شبها زنجيرى را ( كه در دهانهء خليج واقع است ) مىكشند تا كشتيها در شب داخل نشوند . صور شهرى مهم است و صنايع و

--> ( 1 ) . Turos ( 2 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 2 ، ص 1587 و اطلس تايمز ؛ « نقشه » . ( 3 ) . قاموس كتاب مقدس ؛ ص 566 - 568 و دايرة المعارف فارسى ؛ ج 1 ، ص 1587 . ( 4 ) . فتوح البلدان ؛ ص 170 . ( 5 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 60 . ( 6 ) . البلدان ؛ ص 107 . ( 7 ) . مسالك و ممالك ؛ ص 62 و صورة الارض ؛ جزء 1 ، ص 160 .