جلد دوم [ تتمه بخش دوم ] فصل پنجم شامات سوريه « 1 » يا شام با وسعتى حدود 500 / 184 كيلومتر مربع ، در جنوب غربى آسيا قرار دارد . همان‌طور كه آسياى صغير ، اروپا و آسيا را به هم پيوند مىدهد ، سوريه نيز آسيا و افريقا را به يكديگر مربوط مىسازد . اين سرزمين را مىتوان به چهار ناحيهء اصلى تقسيم كرد : در شمال ، سوريهء عليا كه فلاتى است كم ارتفاع ؛ در مركز ، فنيقيه كه ناحيهء باريكى است ميان دريا و كوه لبنان ، كويلهء سيريا « 2 » ( سوريه ) كه ناحيه‌اى است كوهستانى و متصل به بيابان شام و در جنوب ، فلسطين كه بحر الميت در آن قرار دارد و رودخانهء اردن در آن جارى است . آب و هواى نواحى ساحلى ، مديترانه‌اى است و كشت غلّات و مو و درختان ميوه در آن صورت مىگيرد . هرچه به طرف مشرق پيش مىرويم ، مقدار باران كمتر و دشتها و بيابانها جانشين نواحى مزروعى مىشود ؛ اهالى آنجا كه تعدادشان نيز كم است ، به پرورش حيوانات و گله‌دارى اشتغال دارند . سرزمين سوريه تنها راه طبيعى اقوامى كه از آسيا به افريقا مىرفتند نبوده ، بلكه ناحيه‌اى بوده كه دريانوردان سواحل مديترانه ، شهرنشينان جلگه‌ها و درّه‌ها و اقوام بيابانگرد داخلى در آنجا باهم تماس مىگرفته‌اند . اين ناحيه را اقوامى سامىزبان ، از نژاد مديترانه‌اى اداره مىكردند ؛ اما چون قدرت چندانى نداشتند در برابر حملات مصريها و بابليها و آشوريها و هيتيها تاب مقاومت نياوردند . بعدها دولت دمشق و فنيقى در مركز و دولتهاى يهود و همسايگان آنان در جنوب اين سرزمين تشكيل شد .

--> ( 1 ) . Suriyye ( 2 ) . Coele Syrie