خالى از سكنه است ، در كنار آن ، جزيرهء العمد و پس از آن جزيرهء راهب و بعد از آن جزيرهء اردقون واقع است . « 1 » به گفتهء ياقوت طرابلس به زبان رومى و طرابليطه به زبان يونانى به معناى سه شهر است ( طرا به معناى سه و بليطه به معناى شهر ) . ياقوت اطلاع چندانى از طرابلس شام به دست نمىدهد و فقط مىگويد شهرى بر كنار درياى مديترانه ميان لاذقيه و عكّاست . يك قرن بعد از ياقوت ( قرن هشتم ) ابو الفداء مىنويسد : طرابلس شهرى است رومى و بر زمينى كه در دريا پيشرفته قرار دارد . مسلمانان پس از فتح اين شهر در 688 ق ، آن را ويران ساختند و آنگاه در يك ميلى آن ، شهر ديگرى با همان نام بنا كردند . اين شهر رودخانه‌اى دارد و در اطراف شهر نيشكر مىرويد . « 2 » ابن بطوطه كه در همين قرن به شام آمده و شهرهاى آنجا را يك‌يك ديده ، در وصف طرابلس مىنويسد : اين شهر يكى از مراكز پرجمعيت شامات است ؛ چشمه‌سارها از همه‌سوى آن جارى است ؛ باغها و درختان سرسبز اطراف آن را فراگرفته ؛ از طرفى دريا دست جود و كرم بر آن گشاده و از طرف ديگر خشكى خيرات و بركات خود را بر آن ارزانى داشته ؛ اين شهر بازارهاى عجيب و زمينهاى سرسبز و خرم دارد . وى ادامه مىدهد : طرابلس كنونى شهرى تازه‌ساز در دو ميلى درياست ؛ اما طرابلس قديم درست در كنار دريا بوده و چندى در دست مسيحيان افتاده است و چون الملك الظاهر ( بيبرس ) شهر را پس گرفت ، آن را ويران و شهر تازه را بنا كرد . طرابلس گرمابه‌هاى خوبى ، مانند گرمابهء قاضى قرمى و گرمابهء سندمور دارد . اين سندمور از امراى طرابلس بوده كه از سختگيريها و شدت عمل او دربارهء مجرمان حكاياتى نقل مىكنند . « 3 » از ديگر شهرهاى اطراف دمشق مىتوان از غوطه ، حوران ، بثينّه و جولان نام برد . اردوگاه اردن سرزمين اردن همان اروم و جلعاد و موآب تورات است . اين سرزمين از شمال به اردوگاه

--> ( 1 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 1 ، ص 372 - 373 . ( 2 ) . تقويم البلدان ؛ ص 275 . ( 3 ) . سفرنامه ابن بطوطه ؛ ج 1 ، ص 62 - 63 .