فرمانرواى بعلبك ، با شنيدن اين خبر در نيزارهاى بقاع كمين كرد و بر آنان حمله برد ؛ عده‌اى را كشت و دويست نفر را اسير كرد و به نزد صلاح الدين ايوبى فرستاد . « 1 » ياقوت در قرن هفتم هجرى در وصف بقاع مىنويسد : سرزمين وسيعى است ميان بعلبك و حمص و دمشق ؛ آباديهاى بسيار و آب فراوان دارد و بيشتر آب مشروب مردم آباديهاى آن از چشمه‌اى است كه از كوه بيرون مىآيد و به آن عين الجرّ گفته مىشود . قبر الياس پيامبر ( ع ) در آنجا قرار دارد . « 2 » در 712 ق ، هنگام عبور الناصر سوم ، پادشاه مملوك مصر ، از كرك به قصد فتح دمشق ، دشمن وى ، افرم ، از مقابل وى گريخت و به بقاع العزيزى - قسمت جنوبى بقاع - پناه برد و ناصر بدون هيچگونه مانعى دمشق را گرفت . « 3 » در 1017 م ، امير فخر الدين دوم ، امير لبنان كه دست‌نشاندهء عثمانيان بود ، طرابلس ، بعلبك و بقاع را به تصرف درآورد و در 1236 م ، بشير شهاب دوم ، امير لبنان ، بقاع را ضميمه خاك لبنان كرد . « 4 » صيدا يا صيدون « 5 » شهر و بندرى است قديمى در لبنان كنونى در ساحل مديترانه . اين شهر به صورت صيدونو در كتيبه‌هاى تل العمارنه مربوط به 1400 ق . م آمده است . صيدا همواره از مراكز مهم دادوستد بوده و زمانى ، مخصوصا ، رنگهاى ارغوانى و ظروف شيشه‌اى آن مشهور بوده است . اين شهر قبل از اسلام ، در دورهء حكومت ايرانيان و نيز در دورهء هلنيستى و عهد روميان ، بندر مهمى بوده است . « 6 » به نوشتهء بلاذرى ، يزيد بن ابى سفيان پس از فتح شهر دمشق به صيدا و عرقه ، جبيل و بيروت رفت ؛ اين نواحى را سواحل مىگفتند . « 7 » ابن خرداذبه ناحيهء صيدا را جزو نواحى دمشق دانسته است . « 8 » يعقوبى مىنويسد : مردم جبيل و صيدا و بيروت ، قومى از پارسيانند كه معاوية بن ابى سفيان آنان

--> ( 1 ) . الكامل فى التاريخ ؛ ج 11 ، ص 436 - 437 . ( 2 ) . معجم البلدان ؛ ج 1 ، ص 470 . ( 3 ) . دانشنامهء جهان اسلام ؛ ج 3 ، ص 601 . ( 4 ) . تاريخ عرب ؛ ص 914 و 917 و دانشنامهء جهان اسلام ؛ ج 3 ، ص 601 . ( 5 ) . Sidun ( 6 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 2 ، نقشهء ص 1599 . ( 7 ) . فتوح البلدان ؛ ص 182 . ( 8 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 59 .