خطر عثمانيها در شمال قشون خود را عقب كشيد و سرانجام ، مرگ وى به سال 808 ق / 1405 م سوريه را از يورش ديگر او رهانيد . « 1 » بعلبك يا هليوپوليس « 2 » ، به معناى شهر آفتاب ، در 36 مايلى يا 65 كيلومترى شمال غربى دمشق ، در آغاز درّهء بقاع واقع شده و با شهر بندرى بيروت كه در مغرب آن است 80 كيلومتر فاصله دارد . « 3 » از پيشينهء قبل از اسلام اين شهر ، اطلاع چندانى در دست نيست ، اما به واسطهء عظمت ابنيه و آثار قديمش مشهور است . بعضى ، هيكل ( يا معبد ) آنجا را از عجايب دنيا شمرده‌اند . مورّخان معتقدند بانى معبد اين شهر ، آنتونيوس پيوس ، در 150 م آن را بنا كرده است . بعضى گفته‌اند كه اين هيكل يا معبد شمس ، همان بعله يا بعل هامون يا آمون و به روايتى همان بعل جاد است كه در سفر يوشع آمده است . « 4 » بعلبك در دورهء يوليوس سزار به صورت مهاجرنشينى رومى درآمد و در زمان امپراتورى قسطنطين معابد آن به كليسا مبدل شد . « 5 » يعقوبى ، فتح بعلبك را به دست خالد بن وليد ، در سال 14 ق مىداند ؛ « 6 » ولى ابن اثير مىنويسد : بعلبك در سال 15 ق به دست ابو عبيدة بن جرّاح به صلح گشوده شد . « 7 » به نوشتهء بلاذرى ، نخستين‌بار در سال 32 ق جمعى از مردم بعلبك به قبرس كوچانده شدند . سپس ، در سال 42 ق معاويه جماعتى از پارسيان بعلبك و حمص و انطاكيه را به سواحل اردن و صور و عكا و نقاط ديگر فرستاد . « 8 » وى در جاى ديگر مىگويد : معاويه در همين سال ( 42 ق ) پارسيان بعلبك و حمص را به انطاكيه منتقل كرد . « 9 » ابن خرداذبه نخستين جغرافيادانى است كه بعلبك را جزو نواحى دمشق دانسته است . وى بناهاى داخل آن را از شگفت‌ترين بناهاى دنيا

--> ( 1 ) . دمشق در عصر مماليك ؛ ص 29 - 30 . ( 2 ) . Heliopolis ( 3 ) . افرام ، فؤاد البستانى ؛ دايرة المعارف بستانى ؛ ج 5 ، ص 496 و قاموس كتاب مقدس ؛ نقشهء ص 181 . ( 4 ) . قاموس كتاب مقدس ؛ ص 182 ، آيات 11 : 17 و 12 : 7 و 13 : 5 . ( 5 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 1 ، ص 433 . ( 6 ) . تاريخ يعقوبى ؛ ج 2 ، ص 22 . ( 7 ) . الكامل فى التاريخ ؛ ج 2 ، ص 491 . ( 8 ) . فتوح البلدان ؛ ص 169 و 222 . ( 9 ) . همان ؛ ص 214 .