امور سرقسطه دخالت كرد و سپاهى براى محاصرهء شهر فرستاد . سردار لشكر قشتاله سواركار سلحشور ، رودريكو دياز يا السيد الكمپيادور ، بود . « 1 » در 478 ق / 1085 م ، آلفونسوى ششم قصد تصرف سرقسطه كرد ؛ ولى چون شنيد كه مرابطين براى پيكار با مسيحيان به اندلس مىآيند ، شهر را رها كرد و بازگشت . بعد از آن هم جنگ زلّاقه پيش آمد و مسيحيان شكست خوردند . « 2 » مرابطين در اواخر 503 ق / 1109 - 1110 م ، پس از بيرون كردن عبد الملك ، پسر المستعين بن هود ، از سرقسطه به قشتاله درآمدند و شهر را تصرف كردند . سرانجام ، در 512 ق / 1118 م آلفونسوى اول ، پادشاه آراگون ، سرقسط را فتح كرد ؛ بدين ترتيب سرقسط به دست مسيحيان افتاد . « 3 » بنى هود از حاميان علوم و ادبيات بودند و سرقسطه در عهد آنان ، همانند اشبيليه در عهد بنى عباد ، مركز حركت علمى و ادبى شد . بعضى از امراى بنى هود خود در ميدان انديشه نبوغى داشتند ؛ از آن جمله‌اند ابو جعفر المقتدر و پسرش ، يوسف المؤتمن ، كه هر دو از اكابر علماى عصر خود و در فلسفه و رياضى و نجوم صاحب نام و آوازه بودند . از مشاهير ديگر در آن روزگار ، ابو بكر محمد بن الصائغ ، معروف به ابن باجه ، است كه از فلاسفه و علماى بزرگ است . در روزگار حكومت المستعين بن المؤتمن متفكر و فيلسوف سياسى ، ابو بكر طرطوشى ، ظهور كرد كه كتاب سراج الملوك او حاوى اصول علم سياست است . سرقسطه علاوه بر آنكه در اين دوره از مراكز مهم علوم رياضى و فلسفى بود ، همانند ديگر پايتختهاى اندلس ، از مراكز نيرومند شعر و ادب نيز به شمار مىرفت و در مبادلهء فرهنگى ميان اندلس اسلامى و دولتهاى فرنگى شمال نقش مهمى بر عهده داشت . وضع جغرافيايى اين سرزمين كه در نزديكى كوههاى پيرنه بود ، آن را براى انجام چنين وظيفه‌اى مهيا ساخته بود . همچنين ، نبايد از نقش سرقسطه در مبادلات بازرگانى ميان شرق و غرب غفلت ورزيد . مملكت سرقسطه بر بخش بزرگى از درياى مديترانه و دو بندر مهم آن ، طرّكونه و طرطوشه ، استيلا داشت ؛ بنابراين بخش عظيمى از كالاهاى

--> ( 1 ) . البيان المغرب ؛ ج 3 ، ص 227 - 228 و تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 2 ، ص 286 - 287 . ( 2 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 2 ، ص 293 - 294 . ( 3 ) . همان ؛ ج 2 ، ص 299 .