عبد الرحمن اوسط استقلال او را در فرمانروايى بطليوس و بلاد مجاور آن پذيرفت و او را از پرداخت هرگونه غرامت و مالياتى معاف كرد . « 1 » حميرى نقل مىكند كه امير عبد الله بن محمد بن مروان جلّيقى دستور داد كه بناهايى در آن منطقه بسازد كه از آن جمله ، شهر جديد الاحداث بطليوس و جامع آن بود كه با آجر و سنگ ساخته شد . « 2 » بطليوس و حوالى آن بيش از چهل سال سنگر شورشيان مولدين بود . پسران مروان جلّيقى همچنان بر اين منطقه سيطره داشتند و خطرناكترين عصيانگران منطقه بودند . در سال 311 ق / 923 م عبد الرحمن الناصر به جنگ بطليوس رفت و شهر را زير ضربات منجنيق گرفت و همهء دژهاى اطراف آن را محاصره نمود تا فرزند جلّيقى گردن به تسليم و اطاعت نهاد . « 3 » شهر بطليوس را جغرافيادانان قرن سوم هجرى وصف نكرده‌اند ، ولى از نيمهء دوم قرن چهارم هجرى ، ابن حوقل ضمن وصف راههاى اندلس مىنويسد : از البش تا شهر بطليوس يك روز راه است كه بايد از رودى گذر كرد و از بطليوس تا قنطرة السيف چهار روز راه است . « 4 » مقدسى بطليوس را يكى از خوره‌هاى هجده‌گانهء اندلس بنابر تقسيم خودش نام برده است . « 5 » در نيمهء اول قرن پنجم هجرى هنگامى كه بنى الافطس بر بطليوس مسلط شدند ، اين ناحيه - كه در آن زمان به مملكت بطليوس معروف بود - شامل سرزمين وسيعى از مغرب مملكت طليطله ، از مثلث رود وادى يا نه به طرف مغرب تا اقيانوس اطلس و تقريبا شامل اراضى كشور پرتغال بود و از جنوب تا شهر باجه امتداد داشت . اين ناحيه و شهر آن پس از فروپاشى امويان اندلس تحت فرمان شاپور بن بخت فارسى ، يكى از غلامان فائق الخادم از موالى حكم المستنصر ، درآمد . شاپور مدت سيزده سال بر اين ناحيه حكومت كرد . او مردى دلير و سلحشور بود ، ولى كشوردارى نمىدانست . وزيرش ابو محمد عبد الله بن محمد بن مسلمه ، كه قبلا والى مارده بود ، كارها را اداره مىكرد و در واقع حاكم حقيقى بود . بعد از درگذشت شاپور ، وزيرش ابو محمد عبد الله

--> ( 1 ) . البيان المغرب ؛ ج 2 ، ص 102 و تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 327 و 329 - 330 . ( 2 ) . روض المعطار ؛ ص 93 . ( 3 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 408 . ( 4 ) . صورة الارض ؛ جزء 1 ، ص 110 . ( 5 ) . احسن التقاسيم ؛ بخش 1 ، ص 317 و 337 .