مملكت مسيحى نيرومندى بنيانگذارى شود . « 1 » چون جلّيقيّه در تاريخ اندلس به صورت يك سرزمين مسيحىنشين و مخالف دولت مسلمان جلوه‌گر بوده ، بنابراين جغرافياى تاريخى آن ارتباطى با اندلس اسلامى ندارد . قسمت دوم اين ولايت ، يعنى لوزيتانيا شامل شهرهاى بطليوس ، مارده ، باجه ، اشبونه و شلمنقه است . بطليوس « 2 » ، يا بداخوث ( باذاخوث « 3 » ) نام شهر و ايالتى است بزرگ در مغرب اسپانيا ، در منطقهء استرمادورا . شهر بطليوس ، كرسى اين ايالت ، در ساحل چپ رودخانهء گواديانا و نزديك به مرز شرقى كشور پرتغال واقع است . « 4 » پس از ورود مسلمانان به اسپانيا و تقسيم اراضى آن سرزمين ميان قبايل عرب و بربر ، بيشتر بربرها در اين بخش ، يعنى در نواحى بطليوس ، مارده و اراضى پرتغال و نواحى ثغر اوسط اقامت گزيدند . « 5 » در 218 ق / 833 م در زمان امويان ، محمود بن عبد الجبّار ماردى كه دم از استقلال مىزد به همراه خواهر خود كه به زيبايى و مهارت در سواركارى شهره بود ، به بطليوس حمله كرد ؛ « 6 » ولى از سپاه عبد الرحمن اوسط شكست خورد و به منت سالوط گريخت . « 7 » در دوران فرمانروايى محمد بن عبد الرحمن ، در مارده و بطليوس بار ديگر آتش فتنه شعله‌ور شد ؛ زيرا عبد الرحمن بن مروان ، ملقّب به جلّيقى كه از خاندان مولدين بود ، در مارده سر به شورش برداشت . اين شورش ظاهرا بعد از فرار عبد الرحمن جلّيقى از قرطبه در اوايل 261 ق / 875 م و بر اثر كشمكشى بود كه ميان او و هاشم بن عبد العزيز وزير پيش آمده و در ضمن آن ، هاشم ، ابن مروان را تحقير كرده و سيلى بر او نواخته بود . ابن مروان چند سالى بر منطقهء بطليوس سيطره داشت ، سرانجام ، در 271 ق / 885 م محمد بن

--> ( 1 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 84 . ( 2 ) . Batalyus ( 3 ) . Badajoz ( Badazot ) ( 4 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 1 ، ص 365 و اطلس تايمز ؛ « نقشه » . ( 5 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 70 . ( 6 ) . همان ؛ ج 1 ، ص 276 و اندلس يا حكومتهاى مسلمين در اروپا ؛ ص 66 . ( 7 ) . اندلس يا حكومتهاى مسلمين در اروپا ؛ ص 66 .