است . به ناحيهء بيره و مرسيه و از قرطبه تا شهر مرسيه هفت روز راه فاصله است » . « 1 » بعد از فروپاشى دولت امويان اندلس در 403 ق / 1012 - 1013 م ، خيران العامرى به شهر مرسيه ، پايتخت تدمير ، حمله كرد و آنجا را به فرمان خويش درآورد ؛ سپس ابو بكر بن عمّار شلبى به دستور معتمد بن عباد بر مرسيه تسلط يافت . « 2 » صاحب حدود العالم ، شهرهاى بلنسيه و مرسيه و بجانه را بر كرانهء خليج درياى روم ( مديترانه ) و جايهايى پرنعمت ياد كرده است . « 3 » مرسيه پس از بلنسيه ، دومين شهر بزرگ ناحيهء شرقى اندلس و در آن منطقه ، يك مركز دفاعى و حائز اهميت بوده است . اين شهر در حوادث زمان مرابطين و سپس ، شورشهاى ضد مرابطين نقشى مهم داشت . در 539 ق / 1144 م در اين شهر شورشى پيش آمد و مردم شهر يكى از زعماى خود را به نام ابو محمد بن الحاج لورقى ، به رياست خويش برگزيدند ؛ ولى از آنجا كه او قدرت اداره مرسيه را نداشت ، سيف الدولة بن هود به كمك يكى از سرداران خود به نام عبد الله بن فتوح الثغرى ، مرسيه را فتح كرد و به نام ابن هود خطبه خواند ؛ ولى تسلط ابن هود چندان نپاييد . در 540 ق / 1145 م قاضى ابن ابى جعفر پس از تسلط بر مرابطين به مرسيه بازگشت . « 4 » چنان كه ادريسى نقل كرده ، در قرن ششم هجرى ، شهر مرسيه ، مركز ناحيه ( سرزمين ) تدمير ، در دشت و زمينى مسطح در كنار نهر ابيض است و حومه‌اى آباد و وسيع دارد . بر گرد شهر ، بارويى استوار و محكم است و نهر ابيض ، حومهء مرسيه را آبيارى مىكند . براى عبور از اين رود ، پلى از قايقها ساخته بودند و در اين قايقها آسيابهايى شبيه آسيابهاى شهر سرقسطه قرار داشت كه قابل انتقال از جايى به جاى ديگر بود . شهر مرسيه ، ساختمانها و باغها و درختان انگور و انجير فراوان و ناحيهء مرسيه ، قلعه‌هاى استوار و مراكز مهم دارد و اقليم آن ، در خوبى و زيبايى همانندى ندارد . « 5 » در ذيحجه 560 / اكتبر 1164 ، موحدين به سوى مرسيه حركت كردند و در نزديكى شهر فرود آمدند

--> ( 1 ) . مسالك و ممالك ؛ ص 43 ، 47 و 49 . ( 2 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 2 ، ص 62 و 164 . ( 3 ) . حدود العالم ؛ ص 182 . ( 4 ) . الحلّة السّيراء ؛ جزء 2 ، ص 220 - 221 . ( 5 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 2 ، ص 559 .