سمت قبلهء مسجد هزار چراغ دارد و كوچكترين طاقهاى قوسى شكل دوازده چراغ دارند و اطراف سرستونهاى اين رواقها چوب پوشهايى از نوع چوب عود ، صنوبر طرطوشى است كه ارتفاع هر چوب‌پوش سقف ميان يك وجب و پهناى آن 3 انگشت و كمتر از يك وجب است . . . و در سقف اين طاقها انواع و اقسام تزيينات و نقوش كه در هيچ جا مانند آن نيست به چشم مىخورد . رنگها و نقوش مختلفى در ديوارها و سقفها به كار رفته ، از سرخ ، زرد ، كبود ، سفيد ، سبز و سرمه‌اى در كنار هم ، چنان مرتّب شده‌اند كه چشم را مىنوازد و جان را به وجد درمىآورد . اندازهء سقفهاى يك طاق تا سقف ديگر حدود 33 شبر ( وجب ) و ميان هر ستون تا ستون ديگر 15 شبر است و هر ستون يك پايه و سرستون مرمرين دارد . مسجد جامع قرطبه محرابى دارد كه همگان از وصف آن به لحاظ تزيينات و نظم و استوارى كه در معمارى آن به كار رفته و عقل را متحير مىكند ، عاجزند . كتيبهء داخل محراب از كاشيهاى رنگين و بلور است كه آنها را پادشاه قسطنطنيه براى عبد الرحمان الناصر فرستاده بود . در برابر محراب هفت قوس كه بر روى ستونهايى استوار واقعند ، قرار دارد . اندازه هر قوس كمتر از يك قامت انسان است . همهء اين قوسها يا شيشه‌هاى رنگين به شكل هنر گوتى تزيين گرديده است . . . بر بالاى همهء اين قوسها ، نوشته‌اى ميان دو رديف سراميك طلاكارى شده در زمينه لاجوردى وجود دارد . . . و در اطراف محراب انواع زيادى از تزيينات و نقوش « گل و بوته » وجود دارد . در دو طرف محراب چهار ستون قرار دارد كه دو تاى آن سبز رنگ و دو تاى ديگر به رنگ زرد است ، كه ارزش مالى آن معلوم نيست . در بالاى محراب يك تكه مرمر يكپارچه نصب شده كه با تزيينات جالبى از طلا و لاجورد و ساير رنگها تزيين شده است . محراب مسجد را سايبانى از چوب پوشانده كه انواع نقاشيهاى شگفت در آن وجود دارد . در سمت راست محراب منبرى است كه در همهء كرهء زمين مانند آن پيدا نمىشود . اين منبر از چوب آبنوس . . . و عود خوشبوست و هفت سال براى ساختن آن وقت صرف شده است . . . در سمت شمالى محراب اتاقكى است كه در آن تعدادى ظروف آلات و ميخ و طشتها و جامهاى طلايى و نقره‌اى وجود دارد و بيشتر جامها طلايى است و آن ظروف براى افروختن شمع در شب 27 ماه مبارك رمضان مورد استفاده قرار مىگيرد . در آن اتاقك ،