دوازده روز راه است . « 1 » در نيمهء اول قرن چهارم هجرى اصطخرى مىنويسد : مردمان قبرس همه نصرانى باشند . « 2 » مقارن با همين زمان ، بيزانسيها به رهبرى دودمان نيرومند مقدونى به بازپس گرفتن بلادى آغاز كرده بودند كه سه قرن پيش تازيان از كفشان بيرون كرده بودند . قبرس ، كرت و بيشتر نواحى شمال سوريه از مسلمانان گرفته شد . « 3 » در 355 ق / 965 - 966 م نيسفوروس فكاس ( سردار رومى ) . . . با فرستادن نيرويى به جزيرهء قبرس اين جزيره را از نو در فرمان مطلق روميان درآورد . « 4 » صاحب حدود العالم در نيمهء دوم قرن چهارم هجرى در وصف قبرس مىنويسد : « گرد وى سيصد و پنجاه ميل است و اندر وى معدن سيم است و معدن مس و معدن دهنج ( سنگى شبيه زمرد ) ، برابر قيساريه و عكّه و صور نهاده است . . . » . « 5 » ادريسى در نيمهء قرن ششم هجرى در وصف قبرس مىنويسد : جزيرهء بزرگى است كه محيط آن شانزده روز راه است ، در آن روستاها و كشتزارها و كوهها و درختان ميوه و مزارع و چارپايان است . در اين جزيره معادن گوگردى كه منسوب به همانجاست وجود دارد كه به ساير شهرهاى دور و نزديك صادر مىشود . اين جزيره داراى سه شهر است به نامهاى نميسون در جنوب جزيره كه شهر خوبى است و بازارها و ساختمانهاى فراوان دارد و شهر نفقسيه كه شهر متوسطى است و شهر كرينيه . اين دو شهر نيز شهرهاى آباد و خوبىاند ، بازارها و محصول نيشكر دارند . . . صنايع و غذايشان فراوان است . در هر دو شهر عسل فراوان است . « 6 » سرانجام ، پادشاه انگلستان قبرس را در 587 ق / 1191 م در مسيرش ( به شام ) تصرف كرد و آنجا را از روميان ( بيزانسيها ) گرفت . « 7 » ياقوت مطلب مهمى درباره قبرس ندارد ، فقط مىنويسد : جزيره‌اى است در دريا ، دور آن 16 روز راه است و دربارهء طول و عرض آن مىنويسد . « 8 » در نيمهء اوّل قرن هشتم هجرى ، ابو الفداء مىنويسد : درازاى جزيرهء قبرس دويست ميل است و از

--> ( 1 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 89 . ( 2 ) . مسالك و ممالك ؛ ص 73 . ( 3 ) . فراى ، ر . ن ؛ تاريخ ايران از اسلام تا سلاجقه ؛ ج 4 ، ص 149 . ( 4 ) . تاريخ جنگهاى صليبى ؛ ج 1 ، ص 38 . ( 5 ) . حدود العالم ؛ ص 23 . ( 6 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 2 ، ص 643 - 644 . ( 7 ) . الكامل ؛ ج 12 ، ص 64 . ( 8 ) . معجم البلدان ؛ ج 4 ، ص 305 .