تسليم فرنگان ( نورمانها ) شد و رجار بر تمام آن جزيره تسلط يافت . « 1 » ادريسى در قرن ششم هجرى كه در دربار نورمانها متصدى امور جغرافيايى بود ، در وصف سرقوسه مىنويسد : از شهرهاى مشهور و بزرگ آن سرزمين ( صقلّيّه ) است كه از هر شهر و ديار بازرگانان و مردم رو به سوى آن مىآورند . اين شهر در ساحل دريا واقع شده و آباد است . از همه جهات ورود و خروج به آن فقط از يك دروازه است و آن دروازه در شمال شهر قرار دارد و شهرت اين شهر ما را از وصف بسيار آن بىنياز مىكند . دو بندرگاه دارد كه در ميان همهء شهرها بىمانندند . بندر بزرگ آن در جنوب شهر واقع است و بندر ديگر آن كه مشهور است در شمال شهر قرار دارد . در شهر ، در ساحل دريا ، فوارة النّبودى واقع است كه از سوراخهاى آن كه در حاشيهء درياست ، آب مىجوشد و فوران مىكند كه از شگفتيهاى شهر است . شهر بزرگترين بازارها را دارد . داراى مهمانخانه‌ها ، كاروانسراها و خانه‌ها و گرمابه‌ها و خانه‌هاى بزرگ با حياطهاى وسيع است . سرقوسه ناحيهء بزرگى نيز دارد و كشتزارهاى آن حاصلخيز است و مزارع خوب دارد و كشتيها از اين شهر طعام ( خوراكيها ) را به ساير شهرهاى ديگر مىبرند . در اين شهر باغها و درختان ميوه و بوستانهاى غيرقابل شمارش وجود دارد . « 2 » ياقوت در نيمهء اول قرن هفتم هجرى مىنويسد : سرقوسه شهرى از بزرگترين شهرهاى جزيرهء صقلّيّه است كه پايتخت آن بوده و محل جلوس شاه روم در گذشته بوده است . « 3 » در سيسيل يا صقلّيّه ، شهرهاى بسيارى مانند : مسينا ، طبرمين ، جرجنت ، مازر وجود دارد كه سرگذشت همهء آنها همان وصفى است كه دربارهء جزيرهء صقلّيّه و سه مركز مهم آن داده شده است . اكنون چند جزيره داخل درياى مديترانه را شرح مىدهيم كه هر كدام مدت كوتاهى تحت لواى مسلمانان بوده و اكنون از سرزمينهاى مسيحيان است . جزيرهء قبرس « 4 » ، به زبان يونانى كوپروس « 5 » كشورى جمهورى ( به مساحت 250 / 9 كيلومتر مربع ) و جزيره‌اى است در شمال درياى مديترانه به فاصلهء حدود 64 كيلومترى

--> ( 1 ) . الكامل ؛ ج 10 ، ص 198 . ( 2 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 2 ، ص 597 . ( 3 ) . معجم البلدان ؛ ج 3 ، ص 214 . ( 4 ) . به عربى Qebres است . ( 5 ) . Kupros