حسين قرچانلو

439

جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )

جنوب تركيه و حدود 97 كيلومترى مغرب سوريه و پايتختش نيكوزياست . دو رشته كوه در سرتاسر جزيره كشيده شده است كه مهمترين ناحيهء فلاحتى جزيره در دشت ميان اين دو رشته كوه قرار دارد . محصولات كشاورزى آن غلات ، انگور ، زيتون ، توتون ، مركبات و پنبه است . پرورش گوسفند و كرم ابريشم در آن رواج دارد . از منابع معدنى آن پيريت ، اخرى ، كروم ، پنبهء كوهى ، سنگ گچ و مس است . شهرهاى عمده‌اش عبارتند از نيكوزيا ، فاماگوستا و ليماسول . قريب 78 درصد جمعيت آن يونانىنژاد و بقيه ترك‌نژادند . در 800 ق . م فنيقيها در قبرس ساكن شدند . پس از آن حكومت قبرس به دست دولت آشور ، مصر و ايران افتاد ؛ اما شاهان محلى در آن برقرار بودند . در 333 ق . م به تصرف اسكندر مقدونى درآمد . پس از مرگ اسكندر دوباره مصر بر آن دست يافت ، تا آنكه در 58 ق . م ضميمهء دولت روم شد . « 1 » قبرس در ادوار باستانى پايگاه كشتيرانى ميان سواحل سوريه و مصر بود و از همين‌جا اهميت بازرگانى يافت . شهرت آن همچنين به سبب داشتن معادن مس فراوانى بود كه به كشورهاى آن روز جهان صادر مىكرد ( نام مس در بعضى از زبانهاى اروپايى مأخوذ از نام اين جزيره است ) . قبرس در ايام باستانى از مراكز پرستش آفروديته بود . قديس برنابا و قديس پولس مسيحيت را به آنجا وارد كردند . در آغاز بسط اسلام جزء امپراتورى بيزانس بود . « 2 » بلاذرى مىنويسد : معاوية بن ابى سفيان از خليفهء دوم عمر اجازهء جنگ دريايى خواست و او اجازه نداد . چون عثمان بن عفان حكومت يافت به وى نامه نوشت و اجازه خواست به جنگ قبرس رود ؛ او نزديك بودن قبرس و آسان تسخير كردن آن را به وى اطلاع داد . عثمان پاسخ داد كه به ياد دارى از عمر فرمان جنگ دريايى خواستى و او اجازه نداد . چون سال 27 ق / 647 - 648 م فرارسيد ، معاويه دوباره نامه نوشت كه بحر پيمايى تا قبرس آسان است . عثمان نوشت اگر خود و زنت سوار كشتى شويد اجازه دارى و الّا خير . معاويه از شهر عكّا به دريا شد و كشتيهاى بسيار همراه وى بود و زن خود فاخته را نيز همراه برد ؛ اين كار به سال 28 يا 29 ق / 648 - 649 يا 650 م ، پس از تمام شدن زمستان انجام گرفت .

--> ( 1 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 2 ، ص 2012 . ( 2 ) . همانجا .