حسين قرچانلو
418
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
اين خودكامگى سالم بن راشد را تحمل كنند . القائم شكوائيه آنان را پذيرفت و به همين دليل خليل بن اسحاق را به جاى او به صقلّيّه فرستاد . « 1 » خليل در پايان 329 ق / 940 - 941 م عازم افريقيه شد . القائم بعد از او عطّاف ازدى را به صقلّيّه فرستاد . « 2 » در همين زمان اصطخرى كه معاصر با فرمانروايى عبيد الله مهدى و فرزندش القائم زندگى مىكرد در وصف صقلّيّه مىنويسد : « به فرنگ نزديك باسغر ، و اين جزيره مقدار نه مرحله باشد ، و در اين صقليه نعمت و كشاورزى و بنده و پرستار و چهارپا بيش باشد كى به ديگر جزيرهها كى در مسلمانى بر كرانهء دريا هست ، نيست » . « 3 » ولى در همين اوان شورش خوارج به رهبرى ابو يزيد از 333 - 336 ق / 943 - 947 م ، حكومت فاطميان را در افريقيه به خطر انداخت و بازتاب غيرمستقيمى در صقلّيّه بهجا گذاشت . از سويى به موازات اينكه شهرها يكى پس از ديگرى به دست ابو يزيد مىافتاد ، بعضى از عناصر طرفدار فاطميان در سيسيل به دنبال پناهگاه بودند و از سوى ديگر در بخشهاى جنوبى جزيره در ميان ماجراجويان بربر ، شورشى بروز كرد و شهرهاى متعددى از پرداخت خراج و ماليات سرباز زدند . « 4 » در 335 ق / 946 - 947 م مردم بلرم بر عطّاف شوريدند ؛ سركردهء شورشيان بنى الطبرى بودند . عطاف ، المنصور اسماعيل ( 334 - 341 ق / 946 - 953 م ) خليفهء فاطمى را از وضع خود آگاه كرد . المنصور سپاهى به سردارى حسن بن على كلبى به صقلّيّه فرستاد . حسن ابتدا به مازر آمد و شورش اسماعيل بن طبرى ( بنى الطبرى ) را فرونشانيد و گروه آنها را پراكنده كرد . حسن زمام كارها را به دست گرفت . « 5 » با انتصاب حسن بن على كلبى به امارت صقلّيّه ، فصل جديدى در تاريخ جزيرهء سيسيل آغاز شد . در 340 ق / 951 - 952 م پادشاه روم يكى از سرداران خود را با سپاهى گران به صقلّيّه فرستاد . حسن بن على كلبى از اسماعيل المنصور يارى خواست . او هفت هزار سوار و سه هزار و پانصد پياده به يارىاش فرستاد . حسن نخست گروههايى از سپاه خود را به قلّوريّه
--> ( 1 ) . تاريخ سيسيل در دوران اسلامى ؛ ص 43 - 44 . ( 2 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 3 ، ص 295 . ( 3 ) . مسالك و ممالك ؛ ص 73 . ( 4 ) . تاريخ سيسيل در دوران اسلامى ؛ ص 44 . ( 5 ) . الكامل ؛ ج 8 ، ص 471 - 472 و تاريخ ابن خلدون ؛ ج 3 ، ص 295 .