حسين قرچانلو
35
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
مهندسان دستور داد كه زير يكى از برجهاى آن ( به نام برج اميد ) كه در انتهاى گوشهء شمالى قلعه بود ، نقب بزنند ، سپس داخل آن آتش روشن كرد ؛ در نتيجه برج فروافتاد و قلعه تسليم او گرديد . « 1 » از آن زمان به بعد بانياس بىدفاع شد و به تصرف مماليك درآمد . اردوگاه دمشق كرسى ايالت ، دمشق ، پايتخت كنونى و بزرگترين شهر سوريه است كه بر ساحل رود بردى « 2 » به فاصلهء بيش از 100 كيلومتر از درياى مديترانه ، در دامنهء كوه قاسيون در حاشيهء بيابان و پشت جبل لبنان ( غربى و شرقى ) قرار دارد . اين كوهها شهر را از بادهاى دريايى مديترانه و ابرها محروم مىكند . شهر در واحهء وسيع و سرسبز و خرم غوطه « 3 » قرار دارد و انواع ميوه و غلات و سبزيها در آن به عمل مىآيد . رود بردى مايهء حيات غوطهء دمشق است . « 4 » اكنون دمشق شهر نوينى است با معمارى مديترانهاى و جمعيتى بيش از يك ميليون نفر . اين شهر سابقهاى بس طولانى دارد . طبق برخى روايات ، وطن آدم ( ع ) و نوح و ابراهيم ( ع ) بوده است . قابيل برادرش ، هابيل ، را در اين شهر كشت ؛ تخته سنگ سرخى كه در دامنهء تپهاى نزديك شهر وجود دارد اين امر را ثابت مىكند . « 5 » تاريخ بناى دمشق معلوم نيست . در قرن 15 ق . م تحوطمس سوم آن را فتح كرد . در قرن 11 ق . م پايتخت پر رونق آراميان بود و اينان شبكهء كانالهاى شهر را بسط دادند . « 6 » مسعودى مىنويسد : از فرزندان نوح ( ع ) ، جيرون بن سعد بن عاد به محل دمشق مقام گرفت و آن شهر را ساخت و ستونهاى سنگ سپيد و مرمر بياورد و بناى شهر را نهاد و آن را ارم ذات العماد ناميد . « 7 » نيز مىنويسد : هماكنون به سال 332 ق اين محل در دمشق به جاست و يكى از بازارهاى
--> ( 1 ) . تاريخ جنگهاى صليبى ؛ ج 3 ، ص 466 ، 471 - 472 و 611 دانشنامهء ايران و اسلام ؛ ج 2 ، ص 116 . ( 2 ) . Barada ( 3 ) . Qute ( 4 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 1 ، ص 992 - 993 . ( 5 ) . مروج الذهب ؛ ج 1 ، ص 26 و سرزمين و مردم سوريه ؛ ص 119 . ( 6 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 1 ، ص 993 . ( 7 ) . مسعودى ، ابو الحسن على بن حسين ؛ مروج الذهب ؛ ج 1 ، ص 491 .