را 16 هجرى به دست ابو عبيدة بن جراح ذكر كرده ، مىنويسد : ساكنان بلنياس آميزه‌اى از عرب و عجم هستند . « 1 » در سال 503 ق / 1109 م تانكرد « 2 » ، از امراى صليبى و نايب الحكومهء فرنگان در انطاكيه ، بانياس و قلعهء مرقب را كه نزديك آن بود ، از دست بنى عمّار ( حكام محلى آنجا ) درآورد و قلمرو فرنگان را در سمت جنوب گسترش داد . « 3 » ادريسى در نيمه قرن ششم هجرى در وصف بلنياس مىنويسد : شهر كوچك و آبادى است و محصولش ميوه و حبوباتش خوب و فراوان است . از بلنياس تا شهر جيله كه در ساحل درياست بيست ميل راه است . « 4 » بعدها در 584 ق / 1188 م صلاح الدين ايوبى به همراه نيروهاى تازه‌نفسى كه از سنجار گرد آورده بود ، از قسمت ساحل سوريه از كنار حصن الاكراد و قلعهء مرقب كه در كنار بانياس بود گذشت . « 5 » به نظر مىرسد كه وى به علت وجود استحكامات قلعهء مرقب از تصرف آن چشم پوشيد . چندى بعد ، بانياس و دژ مرقب جزء املاك ريموند « 6 » ، امير انطاكيه ، شد و او آنجا را در 604 ق / 1207 م به شهسواران مهمان‌نواز بخشيد . « 7 » فرقه شهسواران مهمان‌نواز ، در 676 ق / 1277 م از فراز دژ مرقب ، بانياس را زير نظر داشتند و در 679 ق / 1280 م به بقيعه از شهرهاى شام تاختند و غنايم بسيارى به دست آوردند . به دنبال آن ، منصور قلاوون ، امير مملوكى مصر و شام ، سپاهى گردآورد و براى گوشمالى آنان فرستاد . هدف او تسخير قلعهء مرقب بود ؛ زيرا مهمان‌نوازان مسلط بر آن قلعه ، بارها بر او شورش كرده و به مغولان پيوسته بودند . در 684 ق / 1285 م ، سلطان منصور قلاوون با لشكرى انبوه دژ مرقب را محاصره كرد و با منجنيقهاى بسيار به كوبيدن حصار آن پرداخت ، ولى به گرفتن آن موفق نشد ؛ سپس به

--> ( 1 ) . البلدان ؛ ص 103 - 104 . ( 2 ) . Tancred ( 3 ) . ابن اثير ؛ الكامل فى التاريخ ؛ ج 10 ، ص 476 و رانيسمان ، استيون ؛ تاريخ جنگهاى صليبى ؛ ج 2 ، ص 61 . ( 4 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 2 ، ص 644 . ( 5 ) . تاريخ جنگهاى صليبى ؛ ج 2 ، ص 155 و 549 . ( 6 ) . Raymond ( 7 ) . اسامه زكى زيد ؛ الصليبيون و اسماعيلية الشام فى عصر الحروب الصليبيه ؛ ص 95 .