شهرى با نعمت و كشت و برز و خواستهء بسيار بوده است . « 1 » ادريسى در قرن ششم هجرى در وصف انطرطوس مىنويسد : شهرى كوچك بر ساحل دريا با ديوارى ( بارويى ) استوار است و در نزديك آن جزيرهء ارواد قرار دارد . « 2 » در قرن هفتم هجرى به نوشتهء ياقوت ، انطرطوس شهرى در ساحل درياى شام و پايان نواحى دمشق از بلاد ساحلى و آغاز نواحى حمص بوده است . مؤلف اضافه مىكند كه انطرطوس را معاويه در سال 17 هجرى گشود و قلعهء آن را بنا كرد . « 3 » بانياس يا بلنياس « 4 » ، شهر و بندرى است كوچك در ايالت طرطوس سوريه ، در ساحل درياى روم . اين شهر در 55 كيلومترى جنوب بندر لاذقيه و چهل كيلومترى شمال بندر طرطوس قرار گرفته است . امروز ، بانياس به علت منتهى شدن لوله‌هاى نفتى عراق به آنجا اهميت يافته است . پالايشگاه نفت آن يكى از پالايشگاههايى است كه پس از تحولات سياسى سوريه شروع به فعاليت كرده و براى نخستين بار در سال 1358 ق / 1979 م آماده بهره‌بردارى شده است . « 5 » نام باستانى بانياس ، بالانيا لئوكاس « 6 » و از شهرهاى فنيقيه بوده است . اين شهر سپس به تصرف يونانيان درآمد « 7 » و پس از فتح سوريه در 65 ق . م به دست روميان ( احتمالا با چند شهر مهم ديگر ) از ايالات روم شد . « 8 » به نوشتهء طبرى : مسلمانان حمص و نواحى آن را در سال 15 هجرى فتح كردند . « 9 » در نيمهء دوم قرن سوم هجرى ، بانياس تابع اردوگاه حمص بوده است . « 10 » يعقوبى سال فتح اين شهر

--> ( 1 ) . حدود العالم ؛ ص 171 - 172 . ( 2 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 1 ، ص 375 . ( 3 ) . معجم البلدان ؛ ج 1 ، ص 270 . ( 4 ) . Bolonyas ( 5 ) . صفحه‌هاى مختلف ، وزارت اقتصاد سوريه ، سورية التصحيح ؛ 1970 و دانشنامهء ايران و اسلام ؛ ج 2 ، ص 116 . ( 6 ) . Balanea Leueas ( 7 ) . دانشنامهء ايران و اسلام ؛ ج 2 ، ص 115 . ( 8 ) . انتقال علوم يونانى به عالم اسلامى ؛ ص 15 - 16 . ( 9 ) . تاريخ طبرى ؛ ج 3 ، ص 599 . ( 10 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 58 و احسن التقاسيم ؛ بخش 1 ، ص 217 .