مملكت مراكش شامل اقليم غربى حاحاست . اين اقليم تا بحر محيط ( اقيانوس اطلس ) در جهت مغرب و شمال و تا كوه اطلس در جنوب ، و در مشرق تا رود اسيف انوال كه از كوه اطلس سرچشمه مىگيرد و در رود تنسيفت مىريزد و مرز ميان حاحا و اقليم مجاورش است ، محدود است . « 1 » لئون دربارهء ناحيهء مراكش و موقعيت آن مىنويسد : اين ناحيه از سمت مغرب از كوه نغيفه آغاز مىشود و در سمت مشرق تا كوه انماى امتداد مىيابد . سپس در سمت شمال تا نزديك وادى تنسيفت پيش مىرود و در محل برخورد رود تنسيفت با رود أسيف أنوال ، آنجا كه بلاد حاحا از مشرق آن آغاز مىشود ، پايان مىيابد . اين ناحيه يك شبه مثلث درست مىكند . گندم و ديگر حبوبات در اين ناحيه به فراوانى مىرويد . در اين منطقه چارپايان فراوانى وجود دارد . آبها ، رودها ، چشمه‌ها و ميوه‌هايى همچون خرما ، انگور ، انجير ، سيب و همه نوع گلابى در آن مىرويد . تقريبا اين ناحيه دشتى مانند دشت لومباردى ايتالياست . كوههاى آن در نهايت سردى و خشكى است و غير از جو گياه ديگرى در آنها نمىرويد . در اين ناحيه شهرهاى متعددى وجود دارد ؛ « 2 » از جمله شهر مراكش كه از پايتختهاى بزرگ دنيا و از بهترين شهرهاى افريقا به شمار مىآيد . در دشتى وسيع و در چهارده ميلى كوه اطلس واقع است . شهر را يوسف بن تاشفين ( قبلا دربارهء آن سخن گفته شد ) امير قبيلهء لمتونه هنگامى كه با قبيله‌اش به اين ناحيه وارد شد ، بنا كرد و به عنوان پايتخت خود برگزيد . چون به راه شهر اغمات . . . و به صحراى محل زندگى اين قبيله نزديك بود . مراكش با طرح و نقشهء مهندسان ممتاز و صنعتگران ماهر در ميان اقليمى ( يا ناحيه‌اى ) بزرگ بنا شد . در دوران زندگى ( و حكومت ) على بن يوسف بن تاشفين شهر بيش از صد هزار خانه و بيست و چهار دروازه داشت و گرد آن ديوارى در نهايت زيبايى و استحكام ، با گل مخلوط شده با گچ و ماسه ، ساخته شده بود . در اين شهر مساجد ، مدارس ، گرمابه‌ها و مسافرخانه‌هايى به سبك افريقايى وجود دارد . بعضى از اين مساجد را پادشاهان لمتونه ( مرابطين ) و بعضى ديگر را جانشينان آنان يعنى پادشاهان موحدين ساخته‌اند . در ميان شهر مراكش ، مسجد

--> ( 1 ) . وصف افريقيا ؛ ج 1 ، ص 95 . ( 2 ) . همان ؛ ج 1 ، ص 122 .